(21 ) 



populi habuerunt, magis singutaribus factis conlineretur, quam morum , 

 formarum, institulorum certa consecutione et perpetuitate. 



Ex propria recentioris hisloriae ratione politica traxit argumentum 

 suuin ac f'ormam recentior discipline, quae vulgo Statistice, id est, scien- 

 tia sive cognitio status dicitur. Hujus igitur forma et capita , videte , 

 quam luculenter earn, de qua dicimus, conditionem arguant. Statistice 

 declarationem profitetur praesentis conditionis civitatium , regnorum , 

 omuino populorum tamquam coeluum jure sociatorum. Itaque imperil, 

 juris civitatis publici, judiciorum descriptio, dein forma? muneraque re- 

 giminis, quam administralionem vulgo voeant, res militaris, reprasen- 

 i an I in, sed 1 non primario loco. Caput rei collocatur in regionis, ejusque 

 naturae et fmium exploratione , in gentis frequentia , iudole, et hubitu 

 pro vitse instituti , ordinum , religionis varietate , pro ingenii , a-rtium 

 doctrinarumque- studiis , cognoscendis ; imprimis vero ac praeter cetera, 

 in gentis opibus et facultatibus, earumque elementis el fontibus , con- 

 templandis. Hiric praeserlim agricullura, opificia, merealura, cum earum 

 adjunctis et instruments, disquiruutur, ut bis negotiis, quamquam pro- 

 prie privatorum sint, longe prsecipua rei publicae pars contineri videatur. 

 Atque ita est, Auditores, etsi non debet statist-ice-, quid sit per se, hac 

 tantummodo bodiernae aetatis rerum facie censeri. Etenim statisticen ut 

 bistoricam dfeciplinam quam maxime viudicamus , licet, relicta historicc 

 progressione, at([ue unius conditionis ex altera pro temporibus explica- 

 tione, in uno eodemque cemmoratur temporis articulo. Itaque in praete- 

 rito ettam quocunque, si libeat, noil bodierno solum, sed hac cautione, 

 ut rei ralionisque gentium publicae statum eum, quern ejusdem com- 

 plectitur temporis aequalitas, secundum partium diversitatem et conjunc- 

 tionem, uno contextu et obtutu repraesentet. Non attinet, qwalis bine 

 ratio statistices redundet, e.xponere: cum earn pateat, arctissima historiaj 

 turn politicae turn diplomaticae implicatione teneri, atque utrique rite 

 tractandae sua perpetuo fundamenta subministrare-. 



Sed reprimatn orationem , neqne committam , itt ad quam me hujtis 

 diei solemnitas, et vero animi sensus, vocat, oflicii testificatio diritiu* a 

 me difFeratur. In quod cum intueor, nibil antiquius babeo, quam ut ad 



