(7) 



Deze hunue bandelwijze is vervolgens met zonder invloed gebleven 

 en het is daaraan toeteschrijven, dat nog eenen geruimen tijd, bijkans 

 geene scheikundige bewerking verrigt ward, als door een geweldig vuur j 

 men meende door de kracht van helzelve de bestanddeelen te scheiden, 

 maar vermoedde niet dat men door dergelijke proeven , bijna gestadig 

 gelegenheid gaf, dat de bestanddeelen zich op nieuw vereenigden en 

 men derhalve de ware eigenscbapperi geenzins naar eisch leerde kennen. 

 Vermits men door deze omstandigheden in wezenlijk scheikundige kennis 

 minder gevorderd was, konde men die wetenscbap ook nog in weinige 

 opzigten , ten nutte der Maatscbappij aanwenden , ja zelfs bleef nog , 

 gedurende eene lange reeks van jaren ook datgene zonder toepassing , 

 hetwelk in den onvolmaaklen toestand der wetenscbap van nut zoude 

 bebben kunnen zijn. 



De meeste Fabrijken werden op deze of gene wijze ingerigt, alleen 

 omdat men door bet toeval of door de ondervinding van anderen geleerd 

 had, dit of dat verschijnsel langs dezen of genen weg te kunnen ver- 

 krijgen. Men kende de wetten der Naluur nog te weinig om de ver- 

 scbijuselen te verklaren en men deed de bewerking zonder zich over de 

 oorzaken der verschijnselen te bekoninieren. Vandaar derhalve de oor- 

 zaak , dat vele Fabrijken bij gebrek van genoegzame scheikundige kennis, 

 minder doelmatig waren ingerigt. Hierbij kwam nog als eene voorname 

 reden van den slecbten toestand van vele Fabrijken , dat de meeste be- 

 werkingen welke men in dezelve verriglte als belangrijke geheimen be- 

 scbouwd werden , welke men vreesde , dat een ander mogt navolgen , 

 en welke men daarom met de mees>le omzigligbeid verborgen hield , 

 zoodat zij veeltijds van het eene geslacht tot bet ander , als een gewigtig 

 erfdeel, werden overgeleverd. Men beschouwde zoodanige geheimen, 

 als bevattende reeds de best mogelijke kennis; en elke bezitter van eenig 

 geheim vermeende, beter dan iemand anders, zijne bereiding te doen. 



Zelden was men > er op bedacht om verbeteringen intevoeren en ge- 

 voelde derhalve geene behoefte, om de wetenscbappen te beoefenen.. 

 Men kende bet verband niet dat er bestaat tusscben dezelve en de Fa- 

 brijken ; noch het voordeel hetwelk deze door de toepassing van de 

 Natuur- en Scheikundige kennis kunnen erlangen. 



