(8) 



Wanneer na het midden der vorige eeuw, de geest der menschen als 

 het ware ontwaakte, stonden er mannen op, die door vernuft en vlijt 

 in de Natuurkundige Wetenschappen in korten tijd vorderingen maakten , 

 van \velke men in vroegeren tijd zich geen denkbeeld had durven vor- 

 men en \vaarover \vij thans verbaasd staan. Sedert werd de beoefening 

 der Scheikunde niet langer veronachtzaamd. Men verliet het oude spoor 

 ontsloeg zich van den dwang der stelsels; zonder zich intelaten met de 

 waarde van het eene of andere stelsel te onderzoeken , sloeg men de 

 Natuur zelve gade. Zij die met vrucht de Wetenschappen beoefenden , 

 begrepen te regt, dat men om wezenlijke vorderingen te maken, voor- 

 namelijk de wetten der Natuur moest onderzoeken ; dat men na moest 

 gaan , Avelke de regels zijn die de Natuur zich in de onderlinge wer- 

 king der bestanddeelen heeft voorgeschreven , en zij overtuigden zich, 

 dat de kennis der scheikundige verwantschappen de eenige weg was , 

 welke tot dien van den aard en de eigenschappen der ligchamen zelve 

 zoude kunnen voeren. 



De Scheikunde kreeg nu eene geheel andere gedaante ; men ontdekte 

 vele belangrijke waarheden en leerde die Wetenschap in onderscheidene 

 opzigten nuttig op andere voorwerpen toepassen. Bijna alle scheikundige 

 bewerkingen, welke zoo lang als geheimen in de Fabrijken bewaard ble- 

 ven , werden nu door den voortgang der Scheikunde algemeen bekend 

 gemaakt. Verschillende omstandigheden veroorzaakten groote verande- 

 ringeu ; want door de ondervinding van vroegeren tijd, gepaard met de 

 vorderingen in wetenschappelijke kennis, werd het teveus gemakkelijk om 

 in alle behoeften te voorzien, welke met de beschaving der Maatschappij 

 gelijkerhand vermeerderden. Met deze behoeften namen ook de Fabrij- 

 ken in aantal en uitgestrektheid toe ; men ondervond meer en meer hoe 

 het voordeel afhing van eene geschikte inrigting en van eene besparing 

 van tijd en kracht, van brandstof en wat dies meer zij ; in een woord , 

 het fabrijkwezen veranderde geheel en al van gedaante. 



Eerlang hadden de vorderingen der Scheikunde, eenen wederkeerigen 

 invloed op audere Wetenschappen , en ware het dat men zich eerst tot 

 het doelmatig zuiveren en zamenstellen van verschillende geneesmiddelen 



