( 10) 



deren tot Lemesting der landerijen gebruikt. Een ander gedeelte wordt tot 

 kool gebrand, en van deze kool wordt in vele Fabrijken eene zeer nuttige 

 toepassing gemaakt, daar zij door hare zuiverende en ontkleurende 

 eigenschappen , hiertoe in vele opzigten zeer geschikt is ; en van vele 

 beenderen bereidt men gelei, welke een goedkoop, gezond en krachtig 

 voedsel oplevert , en daarom verdient aangeprezen te worden. 



Het zoude mij te veel van mijaen weg doen afdwalen , indien ik 

 wilde uitweiden over den invloed welke de vorderingen der Scheikunde 

 reeds op de Fabrijken bebben gebad : betzij mij alleen vergund met 

 weinige woorden aan te toonen , dat nog verscbeidene Fabrijken in vele 

 opzigten voor verbetering yatbaar zijn. 



Gelijk men door de Scbeikunde reeds in staat gesteld is, vele zelf- 

 standigheden, welke of in de Fabrijken overblijven, of te gelijk met bet 

 bereide verkregen worden, tot nuttige einden te gebruiken, zoo zijn er 

 evenwel nog verscbeidene zelfstandigbeden , welke men in verscbillende 

 Fabrijken verkrijgt en waarvan men slecbts zeer weinig of bijna geen 

 gebruik weet te maken. Door de Scbeiknnde is ons geleercl de bestand- 

 deelen en eigenscbappen van deze ligcbamen na te gaan, zoodat de vor- 

 deringen dezer wetenscbap ons misschieu ook in staat zullen stellen om 

 deze ongebruikte deelen insgelijks ten nutte en met voordeel aan te 

 wenden. 



Het is gewis niet te ontkennen , dat zeer vele van deze ontdekkingen 

 gebruik gemaakt , dezelve in hunne werkplaatsen ingevoerd en zicb 

 bierdoor verrijkt bebben; dan bet is even zeker, dat anderen, minder 

 op de vorderingen der Scbeikunde gelet hebben ; ja , dat er velen zijn 

 die niet vermoeden boe groot de voordeelen ziju, welke de toepassing 

 van deze wetenscbap bun zoude kunnen aanbreugen. Het kan toch niet 

 anders zijn of de voordeelen van eene Fabrijk moeten te niet gaan , 

 indien er eene andere, die beter ingerigt is en in welke van alle ontdek- 

 kingen bet beboorlyk gebruik is gemaakt, dezelfde voortbrengselen of 

 beter of goedkooper worden vervaardigd. 



Gaarne wil ik toestemmen, dat bet niet zoo gemakkelijk is als bet w r el 

 schijnt, om eene belangrijke verandering in eenige Fabrijk irilevoeren. 

 Het is niet hetzelfde als iets in bet klein in eene werkplaats , voor de 



