(12) 



nieuwe ontdekking, elken waren voortgang der wetenschappen terstond 

 in werking kan brengen, is in staat op gelijke hoogte te blijven , met 

 naijverige volken , die onophondelijk werkzaam zijn om ons of in den 

 prijs of in de deugdzaamheid der bereide stoffen den voorrang afte- 

 winnen. 



Stilstand is in het fabrijkwezen , bij de tegenwoordige omstandigheden 

 en den gedurigen voortgang der wetenschappen ondeukbaar ; hij die niet 

 voortgaat , die de vorderingen der Scheikunde niet tot zijn voordeel 

 aanwendt, blijft in vergelijking met velen geheel acliter. 



Ja, M. M. H. H. zoo groot is de invloed der Scheikunde op het fabrijk- 

 wezen , dat ook die werkplaatsen , in welke de stoffen die ons de ver- 

 schillende rijken der Natuur opleveren onveranderd blijven en slechts 

 op verschilleride wijzen zamengesteld en tot bepaalde vormen gebruikt 

 worden , dat ook die werkplaatsen , in welke de voortbrengselen der Na- 

 tuur alleen door de Werktuigkunde , tot het gebruik der zamenleving 

 geschikt wordeii gemaakt zich niet meer aan haar gebied kunnen ont- 

 trekken. Of is het niet door de Scheikunde geleerd, volgens welke wet- 

 ten de warmtestof zich met het water verbindende, den stoom daarstelt? 

 En is het deze scheikundige vereeniging niet die aan alle werktuigen 

 dezer Fabrijken derzelver eerste beweegkracht geeft? En hoe menigvul- 

 dig zijn niet de toepassingen , welke men van den stoom heeft gemaakt. 

 zoowel tot verwarming van groote gebouwen, als ook in andere opzigten 

 tot een middel ter besparing van brandstof. 



Ik in een alzoo M. M. H. H. genoegzaam betoogd te hebben hoe onbe- 

 grensd de invloed is van de Scheikunde op het fabrijkwezen en dat 

 zonder eenige grondige kennis van dezelve , niemand in staat is orn 

 eenige Fabrijk in onzen tijd duurzaam te doen bloeijen, en Gijl. zult 

 met mij derhalve geredelijk erkennen het wijze oogmerk waarom Z. M. 

 onze geeerbiedigde KONIKG , ook in deze bloeijende stad , in welke zich 

 zoovele werkplaatsen bevinden , welke niet alleen in de behoeften van 

 ons Rijk voorzien, maar welker voortbrengselen onder de bescherming 

 der Nederlandsche vlag, tot de afgelegendste werelddeelen worden 

 overgebragt , de gelegenheid heeft daargesteld , dat een ieder die het 



