(4) 



domuerat (5). Praeter maximam Asia? partem, universam Africara sube- 

 gerant, et, post varias in Europam invasiones (6), exeunte saeculo XI, 

 omnem Hispaniam in suam redegerant potestatem , regnum in Lusitani4 

 constituerant, et Mediterraneo mari classibus cooperto, Galliac et Italiae 

 occidentaliumque insularum oras perpetuis excursionibus deprsedaban- 

 tur (7). 



Post illos invalescentibus aliis in Asia Barbaris , eadem tempes- 

 tate , Turcarurn, e Seldjoukidu tribu, potentia tarn late increverat, ut 

 qui cum gregibus errabundi per deserta Tartariae vagali, vixdum ab 

 anuis inde sexaginta ex plagis , a Caspio mari orientalibus, pene nudi 

 erupissent, jam ab Jaxarte usque ad Eupbratem, etab Eupbrate adHelles- 

 pontum, per leucas octingentas colonias militares emetireutur , ipseque 

 etiam Bospborus leviori munimento esset, quominus per Bitbyniae cam- 

 pos montesque castra metati, urbem Coustantinopolim, totius Occidentis 

 propugnaculum , expugnarent (8). 



Qui dum singuli rerum secundarum cursu, novisque in dies viribus 

 facti ferociores, infrenata dominandi cnpidine imperiorum omnium ser- 

 vitutem vel excidium moliebantur, a nemine, nisi qui in historia plane 

 hospes sit, in dubium vocari posse existimamus, quin Bella Sacra tanti 

 atque inajoris forsan momenti fuisse censenda sint, quam ullum quod- 

 cumque bellum , quod aliqua uriquam gens , libertali dignitatique stu- 

 dens suas , capessendum censuerit. 



Nonnulli tamen recentiorurn lemporum scriptores ea bella acerrime 

 inseclantur. Abest profecto a nobis, ut quidquid iisdem expedilionibus 

 atrocius admissum vel minus bene gestum sit, excusemus. Sed non boc, 

 verum potius borum bellorum naturam vel indolem criminanlur. Qui in 

 eo erraverunt, quod hominem, qua talem, ita soleant speclare, ut ipsis 

 videalur privatae modo sua3 consulere utilitati, et quascurnque sibi prosint 

 vel adversenlur, subjectis velut antea calculis dimetiri (9); deinde, quod 

 cum omnis a;tas pro suo vivendi more aestimanda sit , eaque Bellorum 

 Sacrorum plane mibtaris et simul religiosa fuerit (10), nullam illius ba- 

 buerint rationem ; et denique quod ppliticam ejus temporis populorum 

 conditionera non satis ponderaverint, aut omnino ponderare nolueriut. 





