(9) 



pene minores erant respublicee, in quibus, iterum in varias paries distri- 

 hii I is, ingenti numero retrofeudatarii , beucficio clientele dominabantur. 

 Una vero ex parte magni Vasalli , imperanlium auctoritatem exosi , ad 

 pleniorem libertatem adspirabant, nee quidquam minus singuli praeter 

 summum, tarn in civilibus quam in militaribus rebus appetebant impe- 

 riura; et ex altera barones et inferioris ordinis nobiles, propter leviorem 

 .-i\e veram sive fictain injuriara , dextras fraterna nece nulla die nou 

 < i uentabant. Quibus factum erat , ut regiones universae in summam 

 anarcbiam essent delapsae. Enimvero non nmtuis tantuni odiis , simnl- 

 tatibus , caedibus, incendiis , bella civilia fovebant; verum eliarn alienee 

 invidenles fortunae , ubi aliquem opes adquisivisse suscipicabantur, e 

 castellis , longe lateque per agros sparsis , quasi ferocia e latibulis ani- 

 malia, in praedam rapinamque erumpebarit. Atque dum ita publicae rei 

 moderatores , qui obstricti erant ad inferiorum suorum securitati felici- 

 tatique consuleiidum, leges omnes ipsius naturae pedibus conculcabant , 

 populus tristissimae servituti ingeruiscens, incredibili audacia ad exem- 

 plum dominorum in scelera proruebat, et vias quoque publicas, vicos 

 urbium plateasque, gladiis obsidens, tot insidiis compleverat, ut sese in 

 arrnis vixdum quis tutum arbitraretur (21). 



In mediis vero tantac barbariei tenebris, sola religio, fulraine suo ty- 

 rannos absterrens, adferebat lucida intervalla (22), silentibusque omnibus 

 justitiae et institutorum politicorum oraculis, etiam saepius nomen chris- 

 tiani majore in honore cultuque habebatur , quam sacrum quondam 

 fuerat apud Romanos nomen civis (23)/ 



Quo statu cum abrepti variarum partium studio universi Europac Prin- 

 cipes> atque gentes essent, Reges in primis Galuae et Germanise Caesares 

 omnem potestatem atque auctoritatem amisissent (24), Hispaniam jam et 

 Lusitaniam Sarraceni occupassent, omnem Asiam usque ad Hellespontum 

 Turcae devicissent; quinam populi, quinam exercitus Barbaros praepedi- 

 \issent, quominus occidentem aggressi, eum universum legibus suis sub- 

 jicerent? Praeterquam enim quod privata bella uniuscujusque reipublicse 

 vires consumebant, insuper quoque armorum in bellum universale con- 

 junctionem probibebant. Et an probabile censeri potest, vel commune 



