periculum tantos exercitus conjuncturum fuisse, quantos, prseler solam 

 opinionem Terras Sanctae iufidelibus eripiendae , nulla vel Principum vel 

 Pontiticum Romanorum auctoritas parare et consociare potuisset (25) ? 

 Qui angulum Syrise totius Occidenlis viribus conservare nun potueruut , 

 totam Europam defendissent ? Qui conjunctim sumpti clientelari beneficio 

 sexcentis dominis parebant, et quisque pro se dominari cupiebant, in 

 bello illo universal!, uti uecessitas postularet, unius imperio obtempe- 

 rasseut? Quod futurum non fuisse ne omniiio negemus, attamen per- 

 specta systematis feudalis natura, et quantopere praeterea a priori insti- 

 tute tune temporis degeneraverat, non veremur profiteri, de eo saltern 

 vebementissime dubitari posse. Est lixc enim una ex praccipuis causis 

 cur Bella Sacra feliciorem eventum non babuerint, quod videlicet in ipsis 

 ad unum virum, qui omnibus imperaret, summa rerurn atque consilio- 

 rum non redierit. 



Caeterum vero, dum eo Turconianni dominationem suam extenderant 

 tali tempestate, qua ipsimet studiis disparibus in diversa rapiebantur, 

 quid censenduin erit de debili Europae conditione , si Mabomedani 

 consilio conjunct! , talem ducem , qualem postea Saladinum , sibi 

 praefectum habuissent? Profecto quantumvis miserabilem viderimus 

 regionum Occidentalium condilionem , neminem lamen buraanitatis pa- 

 tronum existimamus , quern horrore sola cogitatio non perstringat, quse 

 dira, supra quam concipi possit , servitus patres nostros mansisset. Au- 

 diamus ea de re scriptorem egregium, quae fuerit illi Barbarorum sub 

 initium saeculi XIII , per trigirita annos in Sarmatiam , Poloniam , Borus- 

 siam, Moraviam, Bobemiam, Hungarian!, Pannoniam, Moesiam, Bosniam, 

 Bulgariam, Servian! infmita clade irruentium, saevitia atque atrocitas: 

 Omnes, inquit, aut trucidavit crudeliter, neque sexui, neque aetati 

 parcens, aut in servitulem sempiternam abduxit iratus Scyta: urbibus, 

 villis, aedificiis incendio deletis. Cujus bistoriam si quis legat, vix sibi 

 temperet a lacrymis : neque bistoriam barbarorum bominuoi aut prae- 

 donum , sed luporum ac tygridum byrcanarum legere sibi videbitur" (26). 



Licet enim sasculo XI tristissima fuerit ea, quam vidimus, populorum 

 occidentalium conditio, tamen longe meUor erat, quam si Turcomanno- 



