(145) 

 CAPUT SECUNDUM. 



DE MOMENTO BELLORL'M SACRORUM IN AGRICULTUR AM , INDUSTRIAM, NAtlGA 



TIONEM ET COMMERCIUM. 



De ^4 griculturae et Industries incrementis. 



Postquam vidimus, quoraodo ope Bellorum Sacrorum populi sensim a 

 servitute ad libertalem pervenerint, proximum esse videtur, ut expona- 

 mus, quoenam beneficia ex ipsa libertate societas ceperit. 



Atque nerainem esse existimamus, qui ausit in dubium vocare, quin 

 gens rustica, simul ac dura servilutis vincula, qua; non animum minus, 

 ([11:1111 corpus, in ten-am deprimere solent, exuere coepit, tola mente 

 agricultural, cujus antea nullus honos nee pretium habebatur, incu- 

 buerit. Est enim , teste Tullio , omnium artium prima et utilissima , 

 qua nihil melius, nihil uberius, nihil dulcius, nihil homine libero dig- 

 nius sestimari potest. Et profecto agrorum cultura, quse ab invasione inde 

 Normannorum, sseculo IX, elanguerat, et quam servi, nee ab ingenio, 

 nee a disciplinis instituti, minime ita exercere poterant, ut societatis ne- 

 cessitatibus satisfieret , saeculis XII et XIII tantopere floruisse legitur, ut 

 agri, qui adhuc paulo ante et aquis et vepribus squalidi jacebant, turn 

 late frugibus operti conspicerentur. Quippe jam non minus curabant 

 Belgarum Principes, ut ei omnibus modis consulerent, quam ipsi privati 

 homines operam dabant. Sic Theodoricus Alsalius, Flandrias Comes, anno 

 MCLXI maximis privilegiis non colonos modo suos stimulare , verum 

 etiam alienos dominorum bospites allicere conatus est, ut Pf^astinam, 

 campum desertum prope Turuas, in terrnm arabilem redigendam susci- 

 perent. Faucis deinde annis post filius ejus, Philippus, limosissimam pa- 

 ludem , quae per septingentas circiter mensuras illuviem diffundebat , 

 propriis sumptibus exsiccari jussit, et in frugiferum solum transformavit. 



'9 



