(149) 



nait le plus tie profit; Us ne s'embarrasserent point de la quantite 

 de leur numeraire et du calcul etroit de la balance de leur com- 

 merce; mats Us s'ejforcerent de produire des articles d'e'change ; et 

 bientot les produits industriels de V Italic, de la France } des 

 Pays-Bas , de V ^Uemagne se debiterent en Orient. En un mot, 

 on laissa faire les peuples et ils surent faire ce qui leur convenait. 

 Car, en general, les hommes ne font Jamais mieux que quand on 

 les laisse faire" (299). 



II. 



taMjMoH 



Incrementa Navigationis et Mercaturae. 



Bella Sacra , maximis exercitibus per duo ferme saecula in Orientem 

 trajeclis, egregiam occasioned! exstilisse ad rem nauticam perficiendain , 

 et itinerum niaritimorum audaeiam augendam , per se manifestum 

 est. Ante ipsa omnis Europaeorum navigatio continebatur intra fines 

 Mediterranei maris, et quarumdum Asias et Africae orarum , quae ad 

 i I ><i i ii i adjacebant. Quod hac in parte special ad Belgas, nos eos saeculo 

 XI baud alia de causa maria adiisse reperimus , quam ut ilia piratica 

 infestarent. De hac locuti sumus, dum Bellum primum conscribebamus, 

 quo scilicet Flandri , Antverpienses, Bollaudi, Frisones, tandem rapina- 

 rum suarum poenitentes , cruce apud Tarsum assumpta, vela Iliei'oso- 

 lymam fecerunt. Ab eo vero tempore quantum apud eos navigatio ce- 

 perit increuientum , testantur frequentes classes , quibus per singulas 

 expeditiones maria trajecerunt. Et quoniam in singulis omnem appara- 

 tum accurate describere conati sumus, lioc loco eadem repetere inutile 

 arbitramur, ut inde rei, in qua mine tractanda versamur, lux quaedam 

 affulgeat. Id unum ad progressiun , quern Belgae in re nautica prse 

 f ii lit iiiu.s genlibus fecerunt , intelligendum , animadversti dignum est , 

 quod cum Gallise Reges et Imperatores Germaniae vel terrestri iliuere 

 vel conductis Genuensium et Venetium navibus in O'rientera trajice- 

 real, Flandri, Hollandi , Frisones propriis classibus utebantur, et, per 

 GalUam , Ilispaniam et Lusitaniam circuinvecti., viam Asia: tenebant. 



