(150) 



Ne tamen existimet quis, increments navigationis Belgarum ab ipsis 

 adeo expeditionibus sacris esse repetenda , quam a frequentiori potius 

 coramercio, quod ill?e cum omnibus orbis terrarum popuiis aperue- 

 runt. Enimvero, quae primum pietatis causa suscepta fuerant itinera 

 transmarina , brevi cum lucri faciendi cupidine juncta fuerunt. Id vir 

 clariss. De Guignes in doctissima dissertatione luce clarius demonstra- 

 vit (300). Unde, quutn hoc egregium augmentum mercaturaa conferret, 

 eodem tempore necessario contulit ad navium numerum , quibus ea 

 exerceretur , multiplicandum. 



Videntur autem in primis relationes, quas per Bella Sacra Flandren- 

 ses cum Venetis et Genuensibus, ad ea ternpora omnium maritimarum 

 gentium potentissimis , habuerunt , plurimam tribuisse occasionem , ut 

 rem ipsorum nauticam meliorem facerent. Et creverunt ese praesertim 

 postquam Balduinus, Flandriae Comes, Irnperator Constantinopolis creatus 

 fuerat. Verumenim vero omnium utilissima impulsio, quam ope Bello- 

 rum Sacrorum navigatio accepit, dicenda est inventio pyxidis nauticag, 

 quae itinera celeriora reddidit , et ad remotissimos Oceani totiusque 

 orbis terrarum tractus penetrare nautas permisit. De tempore ejus in- 

 ventionis inter doctos non ita convenit; alii quippe perdurantibus Bellis, 

 alii non multo post, quam fmita erant , earn factam fuisse contendunt. 

 Quomodocumque autem se res liabeat, id certo constat, usum ejus in 

 arte navigandi Europaeos didicisse ab Orientalibus, qui eum antea soli 

 exploratum habebant. Et sive ejus cognitio immediate , sive mediate 

 tantum a sacris expeditionibus repetenda sit, illud quoque verissimum 

 est , ipsam navigalionem et cornmercia frequentia , quae Bellis Sacris 

 inter omnes gentes aperta fuisse diximus , pariter egregiam exstitisse 

 occasionem, turn ut illius usus cilius propagaretur, turn ut ars, tarn 

 desiderata tarnque utilis, ad maturitatem perduceretur. 



Quemadmodum itaque perpetua ilia gentium inter se relatio ope Bel- 

 lorum Sacrorum navigation! prsecipuum adjecit incrementum , ita quo- 

 que , ut jam monuimus , ea mercaturae f undamenta stravit , et ad maxi- 

 mum prosperitatis culmen evexit. Videretur hoc loco oportere, ut prius 

 quam de ea agamus, paucis saltern exhiberemus, quis saeculo XI ejus 



