(12) 



Quibus ingenium inesset, opportunitates illud excollendi deerant. Ubi 

 enim jus fortioris unice valet, et armorum studium caeterarum hones- 

 tioruin rerum amorem excipit, ubi vir armis indutus solus habetur 

 tutus, quis inutiles, quis periculosas addisceret artes, cum ille ferreae 

 illius aetatis doctissimus haberetur, qui armis prae caeteris esset exerci- 

 talus, viribusque plurimum valeret? Hue accedit quee omnium animos 

 tenuit superstitio , mera ignorantia pejor, quippe cui vanam sui fiduciam 

 addat. 



Ex universal tandem barbarie satis superque liquet artes et doctrinas 

 utilissimas quasque , imo et necessarias neglectas jacuisse. Liberia tem 

 enirn parentem habentes a servitute continuisque bellis abhorrent : bine 

 nee vulgus , nee nobiliores viri , nee clerici , nequissima omnes pariter 

 stupiditate confecti , gloriari ullas fere poterant artes , adeo ut viri , ne 

 nobilissimi quidem legere vulgo aut scribere valerent (1). 



Carolus M. quidem cum in aliis regionibus , turn in nostris literas 

 incitavit, sed abortivi lii videntur conatus. Bella enim et publica et 

 privata, Normannorum irruptiones, totaque bominum ratio omni cultui 

 repugnabant. In mediis vero illis tenebris nostra rursus patria futuri 

 cultus, debilia quamvis et levia, qualiacunque tandem initia prodidit ; 

 mm Leodii et Trajecti ad Rhenum sedes tune bujus doctrinas constitutes 

 fuisse videntur, adeo ut Trajectum Henricus I filium suum educandum 

 mitteret (2). Juvenes etiam Belgse saeculo IX et X, forsan et XI in 

 Italiam instituendos legimus missos (3). Inde quidem studia bumaniora, 

 sed simul ipsius patriae ignoranlia patet. 



Nee, nisi caeterarum civitatum barbariei ratione , aestimandus Leodiensis 

 ille et Ultrajectinus , de quo diximus, cultus. Quam saeculo X Dide- 

 ricus II Comes constituent , abbatia Egmondana, subinde multos lilera- 

 rum fautores protulit, exemploque suo alios admonuit et incitavit (4). 



(1) Ducange, Gloss, voce crux. Nouveau traite de diplomatic, par deux Be'ne'dictins, 

 II. 4ig, 4i4. Van Wyn, Huiszitt. leven, 1. 62. 



(2) Van Wyn 1. c. I. g5 et 63 seqq. Tornaci etiam scholae jam a. 1092 apertce videntur, 

 Miraeus Ann. ad h. a. 



(3) Vidd. quas hujus rei refer! exempla Van der Spiegel, Oorsprong der vad. regUg. , p. io3. 



(4) Van JVyn \, c. p. 71. seqci. Vid. etiam Dipl. Theodorici V. ap. Miraeum, Op. dipp. I. yu 



