(41 ) 



necessitas; verum quid valent, ubi illis liaud obteraperant civea , ubi 

 anarchia viget? Turbaturu enim isliusmodi statum , saeculis potissinmm 

 XI et XII, in Belgio obtinuisse, ad unum omnes testantur de medio aevo 

 scriptores, confirmantque illius tenebrarum retails, quae supersunt, monu- 

 menta (1). Quotquot eriim nobiles satis auctorilate pollerent, Principb 

 jura sibi arrogaverant, adeo ut illi, baud secus ac clerici jurisdiclionem 

 in suis ditiunibus plerumque arbitrariam excrcerent (2). Jam ante bella 

 sacra quidem Couhtes atqueDuces Delgarum dignitatem suam, precariam 

 ante et revocabilem, bereditariam sibi concilia veraut, attamen vero tanta 

 simul iu nobilitatem coutulerant, ut se propalam haec jactaret Principi- 

 bus inimicam. Unde magis magisque omnibus in anarcliiam ruentibus , 

 odiis, simultatibus , bellis plena erant omnia, resque publicae turbaban- 

 tur misere. Salutarem dicam , an- multo maxime necessariam , tales flagi- 

 tabant abusus. An bi vero sperati erunt quaerendi in bellis eflectus, 

 quae Pontilicem, quaeque clerum ad tarn immoderatum fastigiiun tolle- 

 rent, ut adeo civitas ubivis in civitate, ut ita dicarn, componeretur ? 

 An tale quid quicumque rerum aequus exstiturus sit arbiter, judicabit 

 Principum auctoritati confirmandte atque angendae valuisse ? Siquidem 

 ergo hi soli expeditionibus sacris fructus sint tribuendi; siquidem eo 

 tantum gravissimi illi tetenderint motus, inutiles, noxii, quin et perni- 

 ciosissimi erunt prasdicandi. Sed et alia illis et major quoque vis fuit. 



Hominum proposita plerumque ex eflectibus dijudicantur , sed 

 quicunque sedulo in gentium fuerit versatus historiu, facile agnoscet, 

 magnarum rerum conversionum eventus earundem saepius auctores fe- 

 fellisse. Perperam idcirco, qui de expedilionibus cruce signatorum pbi- 

 losophati sunt , nonuulli tempora sua in antiquitatem transferentes , has 

 protulerunt argumeutationes : Principes nimirum vasallos suos in Palees- 

 iiiiani misisse, ut imperil ipsi sui limites dilalarent. Habemus vero quod 

 iis opponamus; Principes, eodem animo quam subditos ductos, similiter 

 crucis signum capessivisse , immoderatis plerumque sumtibus, ardoreque 



(i) Raepsaet 1. c. T. II. L. III. c. 11. N. i5i. L. IV. c. i. N. ai4. c. a. N. a35. Robertson 

 1. c. I. sect. I. Meerman 1. c. 1. ay. 



(a) Miraeus, Opera Dippl. II. I 3ia. III. i3 et passim. Raepsaetl. c. T. II. L. IV. c. a. N. an 



6 



