(4) 



gligentiam jura scribentibus difficultates , easque hand exiguas- , 

 jamdiu attulisse , hodieque adeo mild hoc specimen, quod manu 

 tenes , scribenti , plerumque qfferre. Neque vero ita eloquor f ut juris 

 scriptores carpam, sed potius ut dicam persuadcamque sine juris 

 litteratura nos non posse , quani desideramus , juris assequi cogni- 

 tionem , malimusqxie , dicente Tullio , jurisconsullorurn , quam legu- 

 lejorum esse similes. Nam, uti Virgilius vocat fortunatos nimiutn 

 bona si sua norint agricolas , ita ego, sed tune demum jurisconsultos 

 appellem fortunatos , si sua bona, hoc est, disciplines suce norint 

 litteraturam , sine qua caeca est omnis doctrina et illiberalis. Quce 

 cum ita sint, quanta magis inconveniens erat , pignorum interpreta- 

 tionem promittenlibus , omissa litteratura, atque illolis , ut ita dicam, 

 manibus , protinus materiam interpretationis tractare. Namque , ni 

 fallor, nullum est juris disciplines caput , quod majori difficultate 

 et sententiarum laborat varietate , quamvis nullum utique majores 

 scriptorum sustinuerit impetus , majusque nobis dederit numerum 

 commentariorum , quippe quos nescio an non cum Justiniana vere di~ 

 cercm multorum camelorum onus." Sed nota sunt et nota nimis 

 nomine, ut supervacaneum sit ea per me recenseri. ^4ge videamus 

 quo consilio rem litterariam illustrare conatus sim. 



Primum operam navavi jurisconsultis , quos mihi pignorum doc~ 

 trinae liceat dicere architectos , quippe qui videbam jus digcstorum , 

 uti in cceteris, ita et in pigiioribus et hypothecis ex fragmentis libra- 

 rum, quos produxerat ingenii acumen illorum j urisconsullorum , qui~ 

 bus auream jurisprudentioe romance videre licuerat cetatem, a Tri- 

 boniano esse compilatum , itaque astatem, librorum indolem , vitam 

 denique et ingenium nostrorum jurisc&nsultorum difficultatibus legum, 

 quae pugnare inter se videntur , levandis afferre posse. Ceeterum par- 

 tes meas egi, ut non multis in jurisconsultorum vitam exspatiarer. 

 Longiora enim pagellce non caperent , nee erat adeo , quod nos hie 

 insudaremus , merentur enim, tnerentur viri , laudibus nostris longe 

 sublimiores , qui equidem toti in eo fuerunt , ut classicce jurispru~ 

 dentiae jurisconsultorum perscriberent vitam, et ita non mo do juri, 



