(18) 



Ulpianus (1), plures libros condidit, ex quibus in nostra de pignoribus 

 et hypothecis doctrina multa occurrunt fragmenta : scripsisse constat 

 libros IX differentiarum , item libros X regularum denique libros 

 XIX responsomm (2). 



Et hi sunt jureconsulti, qui mihi saltern innotuerunt, ex quorum scrip- 

 tis fragmenta in doctrinam pignorum et hypothecarum a Justiniano sunt 

 illata. Sed hie non subsisto: quis enim non meminerit Hotomanni, illius 

 injusti accusatoris, qui illiberalius et absurde invehitur in architectos 

 juris justinianei , quod nonnisi barbarorum et peregrinorum , qui ne 

 latinum quidem sermonem intellexissent, in nostram doctrinam posue- 

 rint fragmenta (3)? Quod, nisi locus imperaret et res, non jam de co- 

 riphaeis jurisconsultorum romanoruhi ab Hotomanno prolatum esse dice- 

 res; imo de Gothis et Wisigotlns. Sed ille ila se ipsum antiqusc latinitatis 

 et classics jurisprudentiee ignarum prodit : quippe tantuin abest, ut bar- 

 bari et latinitatis ignari fuerint jurisconsulti, ex quorum fragmentis jus 

 justinianeum de pignoribus et bypotbecis compilatutu est et de qmbus 

 pauca dixirnus, utpotius, cum Laurentio f^allasii dicendum: vEorum. 

 libros cum quadam admiratione legi : primum quod nescias utrum di- 

 ligentiane an gravitas , prudentia an cequitas , seientia rerum an 

 orationis dignitas prcestet , et majori laudi danda esse videatur : 

 denique quod hose ipsa ita in uno quoque illorum omnia sunt egre- 

 gia et perfecta , ut vehementer dubites quern cui prceferendum putes(Q. 

 At, ut cum egregio scriptore pergam, quse enim disciplina , scilicet quse 

 publice legitur, tarn ornata atque, ut ita dicam , tarn aurea ac jus civile? 

 an, ut bine incipiam, jus pontificum , quod ex maxima parte gotbicum est? 

 an pbilosopborum libri? una supererat juris civilis seientia adbuc irivio- 

 lata et sancta, et quasi Tarpeja arx urbe direpta. Imo tantum nostris 

 deberi puto, quantum olim illis, qui capitolium ab armis Gallorum atque 

 insidiis defenderunt : per quos factuni est, ut non modo tola urbs non 

 amitteretur, verum eliam ut tola restitui posset. 



(O L- 62. I0 dig. lib. XLVII. tit. 2, 



(2) Westphal pfandrecht^ 2 in fiue. 



(3) Hotoraannus in antitribouiano. 



(4) Laureulius Valla, lib. III. Elegantiarura^ iu prooemio. 



