(46) 



sententia expeditionibus cruciatis baud parum tribuenda yidetur, atqui 

 ma^is directe ex his originem trahunt urbes istae sive communiae. 

 Nobiles enim diuturna expeditione rationes suas ubi exhauserant, rem 

 familiarem iterum restituere, bonis suis vendendis, pretiove liberta- 

 tibus villis suis concedendis, conati sunt (1), indeque, sua attenuanda 

 auctoritate, Principis necessario augebant potestatem. Ita vel ex institutis 

 communiis fractum systema feudale intelligitur , quo fracto demum 

 Comitum atque Ducum certior evadere atque latior ratio potuit. Hoc modo 

 igitur civium libertas fere renata , quae probe gubernata quantum \eris 

 Principum commodis inserviat, vix dici potest. Enimvero boc animadver- 

 tentes, et necessitate nonnumquam coacli, urbes suas liber tatibus dona- 

 runt ipsi Principes (2), quo tamen , primo intuitu "suam liberam agendi 

 imperandique facultatem limitasse et circumscripsisse videnlur ; sed re 

 paulo accuratius perspecta, cuique facillimepatet, ita eos optirae sibi con- 

 suluisse. Antea enim nullos certos babuerant exercitus, nullum certum 

 amplumque acrarium, sed semper milites a vasallis aemulis et invidiosis 

 petere, ut et pecuniam, debuerant, ab ipsis adeoque plane pendentes. 

 Sed quum semel ortae sint communiae, hae malis istis et incommodis 

 egregie supplere: civibus enim ubi permissum erat arma gerere, primo, 

 quod diximus, malo salutaris allata est medicina. Amor etiam urbium 

 erga Principes, quos tanquam libertatis auctores venerabantur, quorura- 

 que benevolentiam mereri studebant et ambire cogebantur , quo magis 

 nobilibus resisteretur , quodammodo contulit ad remedium secundo malo 

 ferendum, cum baud raro ab iis, nobilium odio ductis, re pecuniaria ad- 

 juvarentur Principes (3). Eoque nomine bis utilissimae urbes fuerunt, 



(1) Robertson, I. 34. De Nelis, suite des vues sur difierents points de 1'Hist. Belg. , in 

 Mem. de 1'Acad. de Brux., II. 667. Heeren, Influence des Croisad. 24o. Regenbogen 1. c. i3a. 

 Gibbon, Hist, of the decline and fall of the Roman Emp., VII. 4i3. 



(2) Vid. egregia Jongii (De Jong') Commeutatio, quae inscribitur : Verhand. over den 

 oorsprong, den voortgang en de hoedanigheid van den invloed des derden slaats in de slaats- 

 verg. gedurende het Hertogelyk en Grafelyk bewind in Brab. , Vlaend., Holl., Zeel tJ 102, io3. 



(3) He Nelis 1. c. 672. Robertson, I. 36. De Jongl. c. 106. Cf. Des Roches, Dissert, surl'etat 

 militaire dans les Pays-Bas, in Mem. del'Acad. deBrux., IV. 5i8, 623. Doctiss. Meeiman, I. 29. 

 Zooveel burgeren als eene stad bevattede , zooveel vrye , getrouwe en gelukkige onderdaanen 



