( 24 ) 



Hsec non tantum habemus, quibus nostra sententia sufFulta est; sed 

 quoque ad manum sunt alia momenta. Enimvero, si contractuum usi- 

 tatorum apud populos spectetur origo , ii caeteris esse videntur anti- 

 quiores, qui permutatione fieri solent, quum ipsis civitatum primordiis, 

 quibus nullum adhuc pretium cerium extabat , commercia hominum 

 permutatione plerumque absolvi necesse esset (1): ut igitur inde firmis- 

 simum ducere liceat argumentum : quo propius quaeque pactorum genera 

 ad permutationem accedunt, eo certius quoqne antiquioris haberi pos- 

 sint originis. Quas cum ita sint, merito bic videtur referenda pignoris 

 causa, quippe quod ita contrabi consueverat, ut pro re data in securita- 

 tem credit! traderetur alia, aliquando, eo, quod credito inerat, praestito, 

 priori restituenda domino. Tamen imperfecte nectabat ejusmodi vincu- 

 lum, quippe quod, temporibus, quibus mortales saepissime jure erant et 

 seque judicantibus orbi , contra debiliores inutile , fortiores vero non 

 cohiberet; quum creditori nil esset nisi pignoris possessio, cujus amis- 

 sio facilis, recuperatio autem diflicillima, praesertim apud agrestes, qui- 

 bus vis plerumque sola justi erat norma. Quidquid sit, tamen ita pignus 

 existere potuisse, et revera sic vi et potestate sua destitutum, illis exti- 

 tisse temporibus, nobis persuasissimum est, sat superque evincit omnium 

 populorum bistoria. 



Quare autem postremo pignorum jura f uisse immutanda quivis sentit , 

 quum creditori vera non proeberetur securitas, quam quidem hominibus, 

 in mero statu naturali degentibus, assequi non dabatur, cum industria 

 et ingenio majori opus esset, quam ut rudes ad hujuscemodi accederent. 

 Unde luculenter apparet, aliunde potius vim et potestatem fuisse pigno- 

 ribus conciliandam : civilibns nimirum institutis , civili jure. Sed cum 

 tempus, ut rei ipsius cardinem attingam, magis urgeat, quam ut diutius 

 hie morari, possim, posteaquam nimia fortassis generalia preemisi, jam 

 ad alia sese notra vertat oratio: videamus nimirum quibus pignoribus 

 romani cautum voluerunt diversi generis creditoribus. 



(i) Hugo Grotius de jure belli et pacis, lib. II. cap. 12. 3. N. 3-4. Samuel Pufeiidorf 

 de officio hominis et civis, lib. I. cap. i5. 8. 



