(26) 



quippe cujns origo intelligi plane nequiret. Contra vero omnia clara sunt, 

 si perpendamus , creditorem pro credito debitoris bona distrabere non 

 potuisse, et statuamus, ideo prsetores creditoribus missione in bonis debi- 

 torum consultum esse voluisse. 



Sententia nostra non bisce tantum momentis innitur, verum quoque 

 aliis, utpote , quee non modo cum aliis Romanorum institutis pluribus 

 valde cobeeret, sed porro optimavn explicationeni praebet commenti cujus- 

 dam, farna clari, in cujus ratione explicanda per saecula dissudarurit cla- 

 rissima in jure iugenia, quin tamen diflicultates frangere et rem ad 

 liquidum deducere potuerint: memorabilem debitoris in partes sectionem 

 intelb'go. Nam, ut statim videbimus, olim apud Romanes creditoribus debi- 

 torem, qui aut non posset, aut solvere non vellet, secandi et corpus ejus 

 partiundi, si plures essent, ut refert -dulus Gellius (1), concessa erat po- 

 testas. At juris Romani scriptorum clarisssma capita insudarunt, tit suis 

 argumentis probarent, immanem illam Legern Romas numquam extitisse; 

 quin tamen ullus rerum peritus interpretationes aut argumenta eorum 

 admitteret (2), quamvis segre omnes crederent, borrificam illam legem 

 umqnam in usu fuisse. Nostra autem admissa sententia de obligationibus 

 stricte apud Romanes personalibus , omriia facile explicantur; iruo elucet 

 adeo, talem Legem Romse quam maxime necessariam fuisse. Etenim, 

 debitorum bonis pro debitis non obligatis, ne pravis debitoribus, qui ha- 

 bebant unde creditori satisfied, posset, impunitas rnalas fidei promitti vide- 

 retur, necessario legisla tores earn poanarn statuerunt, ut nimirum ea de- 

 bitores pravos indirecte ad solvendum cogerent; nam ut ait Stilus Gel- 

 lius : capitis pcenam sanciendae , sicut dixi, fidei gratia , horrificam 

 atrocitatis ostentu, novisque terroribus metuendam reddiderunt." Atqui 

 facile suspicamur, numquam quirites tarn immani posna fuisse usos, si 

 maximae necessitati locus non fuisset, nimirum, si debitorum bona pro 

 debitis fuissent creditoribus obnoxia. 



Plura argumenta in medium proferre potuissem ; verum inutile duxi 

 in re, quae omnino probata videtur, ultra morari ; quippe qui potius in 



(i) Aulus Gellius noct. altic. lib. XX. i. 

 (a) Hugo hist, du droit , torn. 1^ . i4 Q, 



