(27 ) 



eo sura, ut magis magisque iter affectare valeam ad veram genuinamque 

 conditionem turn debitcrum turn creditorum apud Romanes. 



Debitori confesso aul judicato adhuc XXX dies erant coucessi, ut se 

 a debito liberaret (1); quod rii faceret, in jus vocatio et nianus injectio 

 locum habebant (2); nee judicato licebat mauum sibi depellere, et pro 

 se lege agere; sed viudicem dabat, id est, cautionis speciem (3), quac 

 pro se causam agere solebat. Vindice autem non dato , domum ducebalur 

 a creditore, vinciebatur, atque nexus fiebat(4)? ut operas serviles pera- 

 geret creditori ; quippe ut ait f^arru : liber, qui suas operas in servi- 

 tutempro pecunia, quam debet, dat , dumsolveret, nexus vocatur" (5). 

 Verum post sexaginta dies, si se a debito non liberasset, tribus nundinis 

 in t'orum ante consulem, ut se ipsum , aut alius eum, liberaret, expo- 

 nebatur (6). Quod si non fieret, locus erat borrendae debitoris conditioni, 

 de qua in ^4ulo Gellio jurisconsult. us Sextus Ccecilius agit. Non pigebit 

 tol inn bic describere locum, namque iude lucem capit roniana autiquitas: 

 y> Tertiis autem nundinis , iuquit, capitis pcenam dabant, aut trans 

 Tiberim peregre venum ibant, Sed earn capitis pcenam sanciendce , 

 sicut dixi , fidei gratia, horrificam atrocitatis ostentu } novisque ter- 

 roribus metuendam reddiderunt. Nam si plures forent quibus reus 

 esset judicatus, secare si vellent, atque partire corpus addicti sibi 

 homines permiserunt" (7). 



De hoc nostro Gellii loco, ut jam commemoravimus, sat superque inter 

 jurisconsultos est disputatum; quin plurimi difficultate tarn immauis le- 

 gislationis admittendae moti adeo suspicati sint, Gellii locum corruptum 



(0 Jacob. Gothof. ad legera XII. tab. (tab. 3.) 

 (a) Hugo hiat. du droit, torn. I. i3i. 



(3) Festus verbo v index ait: vindex ab eo qui vindicat, quominus is, qui pcnsus est, ab 

 aliquo tenealur. 



(4) Gai. coinin. IV. ai. 



(5) Varro de ling. lat. , V, 5. 



(6) Au his Cell. noct. attic. XX, 9, et GansScholien zum Gaius sch. 7. pag. 379. Berlin, 1811. 



(7) Aulus Cell. noct. atlicx. XX, i. de hisce similibus apud plerasqne genles vid. Grinm 

 111 diario : zeitschrift fur gesckichleliche recht-wissenschaft edito a Goeschen , Eichhorn et Von 

 Savignyj ubi sermo fit de lege dicta Gulathings Log Haconis regis Norwegiao, data anno p_ 

 ch. g4o, a g4i ubi extabal : aJasz, wenn die fereunde des schuldures ihu nicht losen wollen, 

 tier glaubiger recht habe, von Mm zu hauin so vil er fvil, oben oder niede/i." 



