( 33' ) 



pignorc debitor utique retinebat: tandem servi et animalia dumtaxat filii- 

 que familias noxae dabantur; pignori vero, nisi exceptio demonstraretur, 

 omnes esse res potuerunt, quae in hominum essent commercio. Jus 

 retrocmendi descendit ex pacto de retrovendendo , et quam simile est 

 juri pignoris, quod postremum restringit libertatem disponendi de re 

 oppignerata et vendita, dominio caeteroquin iunixam. Sed intercedunt 

 differentiae baud exiguo numero (1), inter quas sine dubio eae sunt prae- 

 cipuac, quarum altera ex dominio causam habet, quod salvo pacto re- 

 trovenditionis in emptorem transfertur, et, facta autem oppigneratione , 

 penes debitorem remanet: altera buc redit, ut jus illud modo personale 

 sit, hoc juris in re feral prae se speciem. 



Ex quibus videre est, sua natura suisque effectibus ilia jura quantum 

 inter se different. Sed illorum mittam indolem, et ad alia fiat transitio: 

 quare nimirum prisci Quirites ejusmodi pignoris genus, vi sua et potes- 

 tate destitulum, quum actione in re munitum non esset, civitate dona- 

 verint? Pulcbra, inquam, est haec disquisitio, eaque hie institui dignis- 

 sima , namque pertinet ad jurium primordia et incunabula , quorum 

 solertes esse indagatores, ni fallor, dicente Juliana, omnes decet, qui 

 ad germanam Themidis artem iter affectant. 



Censemus hujus rei rationem in eo esse, quod 1 Ionium pacta actipne 

 in rem non munierint. Negat quidem JVLaestertius (2) ita censuisse Ro- 

 manos, veriusque esse statuit, eos actionem ex nudo pacto concessisse. 

 Sed statuit sine auctoritate ulla, ejusque opinio a juris romani ingenio 

 adeo exulat, ut testiinoniorurn facilitate abuti puderet. 



Sed longius perpendamus ejusmodi commentum , nam hie exoritur 

 questio, eaque a multis agitata, quare nimirum veteres illi civium vo- 

 luntati soli, sive potius, quare pactis, quam ipsa a natura habent juris 

 vim, detraxerint? Elegans iterum hsec est disquisitio, quippe quse per- 

 tinet ad progressum , quern in arte juris facere Bomanis licuerat illis 

 tempestatibus , quando jurisprudentiae Romanae prima condita fuere 



(1) Coiif. C. Thomasium de usu practico accurate distinctionis inter emptionem cum pacto 

 de retrovendendo et contractum pigneratitium. Hallae, 1707. 



(2) Maestertiiis, de inst. Rom., lib. I. dubit. 3i -33. 



5 





