(75) 



cum in clerurn , turn in laicos potissimum auctoritatem arrogare ccepe- 

 rant, nulla melior, aptior nulla hanc etiam nunc extendendi oppor- 

 tunitas dari potiiit , quam bella sacra. Hie ergo erit dispiciendum , 

 quosnara ex illis fructus ceperint Pontifices et universe hierarchia , 

 quae disquisitio ad hose tria capita, cleri siinul conditionem referentia, 

 redeunt; ad Pontificum in Principes eorumque civitates, deinde in ipsum 

 clerum auctoritatem, et ad ortam denique crudelissimam fidei religiosae 

 inquisitionem. His insuper quaedam innovationes accedunt. 



I. Nerno cum ab eundo prohiberi posset, dici vix potest, quantopere 

 a religionis Christiana? suinmis ministris pependerint civitates, earumque 

 i minis turbaretur ratio. Ita enim a vasalbs suzeranus, a subditis Prin- 

 ceps , a debitoribus creditores impune deserebantur , unius Pontificis 

 nutu atque voluntate. Prcedicatores enim in varias Christianorum Prin- 

 cipum civitates hie mittebat , quo magis eorum verbis ad arma sacra 

 capierida gentes permoveret. Ubique summa vigebat superstitio ; ubique 

 Pontificis jussus tamquam ipsius Dei yoluntas habebatur, tali incitamento 

 plurimi sua sponte morem gesserunt. Frustra tanto arbitratui restitissent 

 civitatum moderatores. Tantane ftiisset anathematibus audacia punita ? 

 Eadetn fulmina perpessi fuissent, quibus percussi Henricus IV imperator, 

 Philippus I rex, Guillielmus I Hollandiae comes (1). Cruce signatorum 

 exercitibus non ipsi quidem prseerant Pontifices, sed legati , qui illis 

 saepius perniciei fuere (2), dominorum voluntatem observarunt, nam 

 procul pericula spectare tutius duxerunt Pontifices. Nequicquam Prin- 

 cipes milites suos ipsi ducunt : videntur quidem imperare, imperantque 

 omnino, sed revera religionis tantum ejusque Ministri milites sunt di- 

 cendi, nee minus in Theodericos, Balduinos, Guilielmos cruce signalos, 

 nuiltorum militum duces , in Palaestina pugnantes , quam in eosdem domi 

 provinciis suis imperantes , auctoritatem exercuerunt. Hanc semel cum 

 sibi concib'assent de civitatum viribus disponendi facultatem , majora mox 

 sibi arrogarunt, nee segre easdem copias , quas ad religionis Christianas 

 bostes debellandos usurparent, ad alia consih'a dirigere potuerunt, brevique 



(1) JFagen. 1. c. , II. 3a8. Meerman 1. c., I. 69 -61. 



(2) Mushcim , ecclesiaitical history, III. 9. 



