( 46) 



jus jam TuUii tempore valde extensum fuisse, quum in provinciis roma- 

 nis illius reperirentur vestigia ; nam ipse dicit : Philotes ^4badensis 

 vTroQyxa? Cluvio dedit : hoe commissce sunt. Prelim cures, ut aut de 

 hypothecis decedat , easque procuratoribus Cluvii tradat , aut pecu- 

 niam solvat (1). Nee equidem scio, qua ralione ducti pleriqne opinati 

 sunt, Ciceronem hie non de hypotheca, sed de pignore, sic dicto, dixisse. 

 Nam de vera hypotheca sermonem esse , ex eo ratiocinari licet, quod 

 Tullius graeco verbo VTroQqxai usus, creditorem possessione omnino caruisse 

 luculenter innuat. 



Haec de origine et hypothecarum aetate dicta sunto ! Sed nunc qualis 

 earum fuerit iudoles sumus dicturi. Ex variis enim hypothecae definitio- 

 nibus ea hue pertiaet, quae jus in re alieua, cujus possessionem retinet 

 debitor, in securitatem crediti constitutum, eo designari tradit. Ab inilio 

 res, quae tali modo obligabantur, erant mobiles, in fundurn a debitore 

 illatae-, postremo, cum jus hypothec extenderetur , omnis generis res, 

 sive mobiles, sive immobiles. Itaque adstipulari baud possumns iis, 

 qui differentiam pignus inter et hypothecam in eo statuunt, quod res 

 mobiles pignori, immobiles hypothecae sint datae. Multo magis utriusque 

 discrimen genuinum in rei traditione et retentione subsistebat. 



Quod ad hypothecarum fata posterioribus temporibus, non est quod 

 multa dicam : etenim earum natura et indoles immutata non est. Verum 

 rei ipsius contemplatio docet , earum in commerciis hominum late pa- 

 tentem utilitatem , quae tandem eo pervenit , ut pignoris quoque , sic 

 proprie dicti, multum imminueret usum, fiducise morem plane sustulisse. 



(0 Cic. lib. XIII. epist. ad familiares, epist. 56. 



