(86) 



etiam cum Francis (1) et Anglis (2) quamdam , sed serius demum expli- 

 catam, mercaturam exercueruut, ut et cum Germanis, praesertim post 

 orlum celeberrimum Hanseaticum fcedus, ad quod Belgii inprimis sep- 

 tentrionalis plurirnae urbes accesserant (3) , quod foedus tamen in imme- 

 diatis bellorurn sacrorum fructibus haudquaquam ponendum. 



Nobis quoque videntur bella a Teutonicis equitibus gesta non tantum 

 majore cultu novisque necessitatibus victos instruxisse , adeoque com- 

 mercium etiam nostrorum expostulasse , sed et viam ad caeteras gentes 

 septentrionales (Osterlingos vulgo dictos), circum mare Balticum habi- 

 tantes, reddidisse tutiorem et frequentiorem (4). 



Postremo nobis verbo quaedam de litteris cambialibus dicenda, qua- 

 rum nonnulli originem Judaeis, bellorum sacrorum tempore, adscribunt, 

 cui genii, quemadmodum subinde Templariis, opes pro crimine erant. 

 Ut ergo immensas suas divitias , quibus inbiabant Christiani , in tuto 

 ponerent hostiumque manibus subtraberent , profugi Judaei litteras cam- 

 biales invenisse dicuntur (5). Alii contra harum originem e nundinis 

 Campaniensibus trahunt (6), quod verisimilius Tidetur. Harum littera- 

 rum in commercio deinceps maximus fuit usus, nee parva utilitas. 



Ubi ergo e veterno , quo invitum torpescere videbatur , commercii 

 studium fuerat expergefactum , mirum in modum illud in patria nostr 

 ubivis exarsit, adeo ut alia ejus urbs Carthagini aequipararetur baud 



(0 Wagen. III. 60. Pactum Regem Francize inter et Ducem Brab. refert Butkens, I. 43o. 

 Vid. etiam Heeren 1. c., 388 - 38g. 



(2) F"an Mien's 1. c. I. 3i8. A" ia38. Henricus Anglia: Rex Flandris liberam permisit in 

 imperio suo mercaturam. A 1289. Eduardus Rex Brugensibus majora etiam in commercio 

 concessit privilegia. Chr.van Vlaend., 333-334. Paulo post (a 1296) ctobtinuit Guido Flan- 

 der ab Anglias Rege, ut Brugensibus per Angltam , Hirlandiarn et Scotiam emere liceret, 

 aliasque exercere mercatnras tarn libere quam Longobardis esset licitum." Meyerus ad h. a. 



(3) Vid. omnino Sartorii opus 1. c. Meerman, op. 1. IV. 258-264. 



(4) Cf. Hist, des Prov.-Unies, p. 320. Luzac 1. c., III. 89. Regenbogen I. c. , 206. Vero- 

 similiter etiam Gelri, Hollandi, Flandri et Brabanti , qui Praeside Hermanno de Salsa in 

 Borussiam migrarunt , cum patria sui quamdam servarunt consuetudinem et commercium , 

 Chronic. Equit. Teutonic, ap. Mathaeum. 



(5) Regenbogen, c. i4. s. i. Heeren, p. 3go, cambium, inter immediatos bellorum sacro- 

 rum fructus referre ausus est. 



(6) Hullman. c. 3. s. 3. 



