(87 ) 



immerito (I); alius lempore belli cessantena mercaturani lugere totus 

 orbis terrarum diceretur (2). Nee taiidem potuit quin inaudita civiuiu 

 multitudo in urbes (3) iinrueusaeque divitiae uudique confluerent, quin 

 libertatem magis magisque populares noslri fovereut, ita ut baud semel 

 textores atque fullones res novas moliri , pugnas committere , bella gerere 

 videamus (4) , et quin tandern jura commercio noxia , Lagani et telonea 

 exiraerentur passim (5) , societates sive collegia de navigiorum onere 

 spondeutia (assurantie-kamers} orirentur (6), ordinaretur jurisdictio (7), 

 atque pacta ad commercii florem tendentia inter urbes nostras (8), pro- 

 vincias (9) et cum exteris etiam nationibus icerentur (10). 



Sed turn in primis ulterius, imo et ad utrasque Indias sese extendere 

 coapit mercatura , postquam magnetum utilissima vis et usus essent 

 iuventa, quod summum benificium an bellis sacris revera debeamus (11), 

 nostrum non est probare, cum et ea de re ne inter viros doctos quidem 

 constet. Verumtainen hoc observandum habemus , patere e verbis cujus- 

 dam Wilhelmi Henrici, prope Bruxellam (aLeeuw St. Peter) initios eeculi 

 XIII degentis, ab Hullraanno allatis (12), ilium virum eruditissimum 



(i) Aiitvcrpia scilicet. Vid. De Recffeitberg 1. c. 116. 



(a) Terra marique, ait Meyerus ad a. i385; mercatura rerumque commercia et quasstus 

 peribant. Nou solum toting Europae, vcrum etiam Turcao aliaeque sepositae nationet ob bellum 

 > islud Flandricum ( cum Anglis ) magno afficiebantur dolore. Eral nempe Flandria totius props 

 orbis stabile mercatorthus emporium. Septemdecim regnorum negotialores turn Brugis sua certa 

 domicilia ac sedes habebant, praeter complure* incognitas pxnegentes, quaaundique confluebanl." 



(3) De Gandavo hoc observat ISeyerus ad a. 1202. Antverpias a 1649, 200,000 civiuin 

 erant. De Reijfenberg, i3i aliique. Amstelodamum exemplo suo quoque satprobavit, quantum 

 breri civium frequentia in immensum crescere valcui. 



(4) Haraeus, 198 et pass. Meyerus ad a. i3oi seqq. 



(5) Meernwn passim. Ducange , Gloss., voce Lagasnum. Sartoriui \. c. a5a. 



(6) Chr. van riaend. , 386. 



(7) Etenim, ut dixit Monte squivius , Espr. des loix , XVIII. 8. : a II taut un code de loix 

 a plus etendu pour un peuple qui ('attache au commerce et i la mer, que pour un peuple qui 

 a se contente de cultiver ses terres." 



(8) Ut II. i ll. MM til' ll II l lu:illl.s. 



(9) Meerman \. c. IV. a64. Suite ns , I. 168, 5g , 160. 



(10) Meerman, IV. 228 seqq. Sartorius, I. a55 Chr. van yiaend. , 1. aaa - 323. DC 

 Rei/enberg, p. 39 et passim. 



(11) Ab Arabibus nos raagnetem bellorum sacrorum opportunitate accepisse, baud abaurdii 

 argumentis probare videtur Hull/nun , c. a. s. i. Vid. etiam Regenbogen t c. i4. s. 5. 



(12) Hullman, I. 127 - 128. 



