( 91 ) 



Ut hoc commercium, ubi fere exstinctum esset, reviviscere posset, 

 multo maxime omni tempore yalueruut bella, et expeditiones in priuiis 

 in distautes regiones susceptac, quippe quibus uon tantum ad novarum 

 ten-arum necessitatumque iiolitiam , verum etiam ad consuetudinem cum 

 aliis gentibus, quos diversis utautur moribus et legibus, perveniatur. Hoc 

 uoinine opporluniora nidia quam bella sacra uinquam exstiterunt. In iis 

 enini ex omnibus Europas regionibus homines convenerunt, quorum 

 omnium haudquaquam par erat ignorantiae barbarieique ratio, irno vero 

 Meridionalis Kuropae nationes, maxime Itali et Graeci, turn etiam Arabes, 

 septcntrionulibus gentibus cidtu longe praestabant. Cum ex horum cul- 

 Uoris vitae exemplo multum profecisse et alii populi , et Belgee dicendi 

 sunt, turn etiam Asiam peteutes, per eos terrarum tractus iter institue- 

 runt, in quibus artium atque doctrinarum quicquid residuum esset cori- 

 servaretur; adeoque necesse fuit, ut tot tantarumque rerum novarum 

 adspectus novas in animis excitaret cupidi tales, desideria nova. Nonne 

 eliam moribus salutarem mutationem allatam fuisse dicemus diuturnis 

 Frisiorum in Ilaliae portubus, Flandrorum Venetiis, omniumque cruce 

 signatorum in Gracia, Asia et ^Egypto, commorationibus? Nobismet etiam 

 illas proponentes veritates , quarum testem vocamus totam historiam ; 

 exsulante scilicet servitute viam aperiri ad majorem humanitatem, et 

 huic mercaturam prae caeteris omnibus rebus favere, cum una cum mer- 

 cibns peregrines mores inducat, hos bellis sacris mediates fructus refe- 

 remus, ad ampliorem sensim cultum, libertatis et mercaturae ope, Belgas 

 pervenisse. 



Damns, ex monumentis historicis patere, cruce signatos turpem et 

 infamem plerumque vitam duxisse, adeoque sese libidiuibus suis nefandis 

 tradidisse, ut admouerentur interdum ad foemiuas domi relinqueu'das (1); 

 omnesque omnino, qui de bellis sacris egerint medii aevi scriptores, cru- 

 cialorum rnilitum vitia infraenatamque licentiam exprobrasse. Sed prirnum 

 hie animadvertendum videtur, maximam illorum partem, in primis sal- 

 tern expeditionibus, ex hominum sorde constitisse, abs qua igitur exspec- 

 tari nonnisi scelera possent; turn non mores illorum, qui armis susceptis 



(i) Charterb. van Gelderl., I. 536. 



