(67) 



faciunt, et quas ex his gignuntur ; gignunlur an I cm clemcnla, quern 

 locum aliis simpliceni, aliis triplicera fuisse tradidit: qui tripliciter divi- 

 debant, materiam, et caussam omnia moventem elementaque distin- 

 guebant (1). 



CAPUT SECUNDUM. 

 II. De Dei nalura } de fato, ceterisque hue spectantibus . 



Quamquam Stoae veteris doctores de natura quoque deorum quaestio- 

 netn tractaverant, tamen, quum lianc ab Etliica separatam spectavissent, 

 nulli in earn fmctus ex hac redundaverant : de qua itaque nielius meriti 

 sunt rccentiores Sloici, qui, quemadmodum supra diximus, religionem 

 cum dociriua niorum copulurunt: quod vero non ita intelligatur, quasi 

 uflicia pro praeceptis a Deo profectis divinaque tamquam auctoritate 

 munitis liabuerint : illorum enim unicum fontem indicarunt rectam 

 rationcm ; sed , conversis in usum suum iis , qua? in reliquis scholis , 

 prarsertim Platonicorum , ipsis placerent, notione, quam de Deo, ejusque 

 nalura, infonnabant, multo sinceriore ilia ac perfectiore , melius usi 

 sunt, quam anlea factum erat, quo majus nimirum calcar adderent ho- 

 minibus, ad praecepta moralia servanda (2): qua in re principem quoque 

 locum obtinuit Seneca. Hie enim, rejectis atque acriter reprehensis po- 

 pularibus de diis opinionibus, portenlosis ac superstitiosis, puriorem sa- 

 nioremque iniit rationem. Etiamsi vero mullos passim Deos laudaverit, 

 ista tamen multiludine eo sese abduci uon passus est, ut unum sum- 

 mumque Deum esse negaret: sed multo magis, ut indicaret, unius sese 

 et multorurn quoque deorum cultorem sensu dici posse, vocabula Deus 

 et Dii promiscue usurpatus esse videtur (3) , quamquam universe , ubi 



diversa, eadem esse dicit, et p. 56 ex corporalium et incorporalium divUione falso concludit, 

 Seuecam deum habuisse incorporeum. Cf. ea , qua? de animi humani Datura Senecam ccnsuisse 

 infra demonslrabimus; etipse Wernerus, p. 58 etsq.; przcipue quae de Stoicorum Aixrf monuil. 



(i) Ep. 89. i5. (2) Cf. Bu/ilius , o. 1. p. 62 sq. 



(3) Vid. Mosheim ad Cudw., Systema Intellect., t. I. p. 653 el p. 673. Exemplum eit 

 hujus rei, inter plura, locus iu cap. II. de Provid. 6. ubi deorum, deo , Jupiter, uno 

 eodemque seniu occurrunt. Cf. Wyttenb., Disp. de Unit. Dei, Opusc., vol. 11. p. 4o4 q. 



