(68) 



de diis loquitur, corpora ccelestia, Stoicorum more intelligit (1). Statuit 

 aulem et collegit, custodem, rectoremque omnium rerum esse , cum e 

 motu, ordine et constantia mundi (2), turn ex opinione de diis, omnibus 

 insita hoininibus, neque enim, inquit, ulla gens usquam est adeo extra 

 leges moresque projecta, ut non aliquos Deos credat" (3). Recte etiam 

 perspexit, Stoicos, ceterosque pliilosophos , quamvis alii hie uterentur 

 nominibus, eodem tamen haec redire; ita enim ratiocinatus est: Natura 

 f) inquit, bsec rnihi praestat. Non intelligis, te, quum hoc dicis, mutare 

 nomen Deo ? Quid enim aliud est natura , quam Deus , et divina 

 ratio, toti muudo et partibus ejus inserta ? Quoties voles, tibi licet 

 hunc auctorem rerum nostrarum compellare, et Jovem ilium optimum 



ac maximum rite dices, et tonantem et statorem hunc eundem 



et fatum si dixeris, non mentieris; nam quum fatum nihil aliud sit, 

 quam series implexa caussarum , ille est prima omnium caussa , ex 

 qua ceteras pendent. Qusecunque voles illi nomina proprie aptabis , 

 vim aliquam efFectumque cceleslium rerum continentia. Tot appella- 



tiones ejus esse possunt, quot munera Ergo nihil agis ingra- 



tissime mortalium , qui te negas Deo debere , sed naturae : quia nee 

 natura sine Deo est, nee Deus sine natura ; sed idem est utrumque, 

 nee distal officio. Si, quod (4) a Seneca accepisses, Annaeo te diceres 

 debere, vel Lucio; non creditorem rnutares, sed nomen, quoniam sive 

 preenomen ejus, sive nomen dixisses, sive cognomen, idem tamen ille 

 esset. Sic hunc naturam vocas, fatum, fortunam, (sive mundum, sive 

 providentiam : (5) ) omnia ejusdem Dei nomina sunt, varie utentis 

 sua potestate" (6). Deus igilur philosopho nostro erat : rector orbis 

 terrarum, ccelique et omnium Deorum Deus: a quo ista numina , qua? 

 singula adorabant et colebant Romani, suspenSa eraiit: hie eaim quum 

 prima fundarnenta molis pulcherrimse jaceret, et hoc ordiretur , quo 

 neque majus quicquam novit natura, nee melius; ut omnia sub ducibus 



CO E. g. I. de Clement, 8, 2. a. q. 1. Ruhk. 



(2) De Provid. , cap. I. 



(3) Ep. 117. 5. Cf. C/'c.Tusc. I. \3. de Legg. I. 8. Nat. D. I. 6. et, si vis, Werner.,?. 72. 



(4) Ita lego pro quid. (5) Nat. Quaest. II. 45. 



(6; De Benef., IV. 7. sq. Cf. ConsoL ad Helv., VIII. 4. et, si placet, Werner. , p. 66 sq. 



