(84) 



CAPUT SECUNDUM. 



Doctrince moralis divisiones et tractandi rationes. 



III. Quum natura nos ad utramque genuerit , et contemplationem sive 

 scientiam, et actionem, uli dicere solebant Stoici veteres(l), Panaetius, 

 ab aliis disseutiens, duas statuerat virtutes contemplativam et activam (2) ; 

 unde Seneca profectus, hanc virtutum divisionem, tamquam caussam , 

 ad universani ethices distributionem illam applicuit , quae docendi ac 

 scribendi rationem spectabat, cujusque duplex erat forma apud veteres, 

 altera Soy^ctTiy^, quam contemplativarn \oca\it Seneca, altera irapcuveTixti, 

 quam praeceptivam dixit. Orta erat haec divisio e rerum ipsarutn natura; 

 nam quicquid queeritur , uti ait Cicero (3), id habet aut generis ipsius 

 sine personis temporibusque , aut, iis adjunctis, facti aut juris aut no- 

 minis controversiam. Hinc duplex apud antiques pbilosophos exstiterat 

 dicendi exercitatio, scbolarum itidem babendarum mos duplex, et duo 

 genera librorum de suninio bono (4). In altera igitur parte oinnis justi , 

 seque bonique fontes aperiebantur, summumque bonum constituebatur j 

 in altera autetn officia inde orta explicabanlur : quae praeceptio propria 

 erat Stoicorura, Acadenncorum et Peripaleticorura. Prascepta vero baec 

 monitaque, quamquam pertiriebant ad fmem bonorurn, tamen id minus 

 apparebat, quia magis ad institutionem vitae communis spectare videban- 

 tur. Quare fuerunt inter pbilosophos nonnulli, quorum tamen sententia, 

 Ciceronis aetate jam pridem explosa erat (5), sed fuerunt Aristo , Pyrrbo, 

 Herillus, nonnullique alii, qui, quoniam praeceptionem eo pertinere non 

 \iderent, gravitatern autem dignitatemque virtutis exaggerarent et ad 

 coelum efferrent; qui porro , quum, ut Aristo censuit, nibil bonum sit, 

 nisi virtus, summumque sit bonum, in mediis rebus neutram in partetn 

 moveri, scientia denique et habitus anirni ad implendam virtutem soffi- 



(i) De Olio Sap. XXXI. 3. 



(a) Diog. Laert., VII. Cf. Tiedem. , System., vol. I. Van Lynden, p. y4 et 90. 



(3) De Fiuib. IV. 3. (4) Ibid. V. 5. 



(5) Cf. Cic. de Offic. inil. Acad. Queest. IV. 4z. Tuscul. Q. , V. 3o. de Fin. II. n. 



