( 88) 



itseregulis, contractis illis et brevibus, constitit; alqui tune longe melio- 

 res erant viri : postquarn vero docti evasimus , boni esse desivimus. Virtus 

 enini aperta per se et simplex, in obscuram conversa est et mnltiplicem 



verborum scientiarn; docemurque nou tarn vivere, quam disputare." 



Huic objectioni ita occurrit Seneca, licet ceteroquin arctarum et adstric- 

 larum talium senlentiarum versuunive sive carminum esset amantissi- 

 nms (1) : veterem illarn sapientiam , quum maxime nascentem , fuisse 

 rudem ; nee opus quidem adhuc remediis fuisse diligentioribus ; cum 

 ceteris vero artibus et Elhicen , temporis progressu et flagitante neces- 

 sitate, majori eguisse subtilitate. Huicarti idem accidisse, quod Medicine: 

 nam utraque, uti dicit, paucorum quondam simpliciutuqiie fuit scientia 

 prseceptorum , quia pauci turn erant inorbi, neque hi inter se multum 

 dissimiles. Quo vero rriagis varia et quasi mulliforniia facta sunt cum 

 animi turn corporis vitia , quoque graviora et velierueritiora exstiterunt , 

 eo major valentiorque eorunt reperiri debuit cautio atque provisio. 



Praeterea multos homines nudis tantum obsequutos praeceptis , et sine 

 institutione subtili atque discipline probos et virtute excellentes evasisse 

 fatebalur: at idem contendebat, summis illud viris duntaxat conlieisse 

 qui, naturae ipsius habitu prope divino , aut per se ipsos honesta com- 

 plecterenlur, aut certe, semel quutn audivissent, reciperent. Vulgaribus 

 aulem hominibus, qui vel ingenii sunt hebetioris, vel mala consuetudine 

 implicati, frustra dautur praecepla , nisi prius malas amoveris opiniones, 

 praeceptis obstanles, ipsisque sapientiae placita tradideris: quomodo uihil 

 profeceris , si arma in conspectu posueris propiusque admoveris , nisi 

 iiianus expediantur, qua? illis sint usuree, sic prsecepta quoque sola mi- 

 nime proderunt. Quodsi quis, praeceplis adrnonitus, fecerit fortasse, quod 

 oporteat; parum tamen illud est, quoniam quidem non in facto laus est, 

 sed in eo, queadmodum fiat; eadem enim aut turpia sunt, aut honesta, 

 quandoquidem sive hoc illove modo, sive ob hanc vel illam caussam fiant. 

 Qualis ha?c ad totam vitam pertinens persuasio fuerit, taha erunt, quse 

 cogitabuntur, agenturque : qualia autem haec fuerint, talis etiam vita 

 erit. Quae si proponenda atque efferenda est persuasio , decreta quoque 



(i) Cf. v. g. Ep. g4. 27 sq. 43 et 46. Ep. 108 inde a 9. usque ad fintm. 



