( 98 ) 



monenda esse duxi, eo consilio, ne aliatri, quam vellet , rem defendisse 

 noster philosophus videatur. 



Uti in legibus civilibus hoc culpatur a peritis, quod omnibus omnino 

 caussarum forrnis prospicere gestiant , quippe qnia legislator has omnes 

 singulasque minirae potest praevidere , ita ut aliquid judicis arbitrio in 

 praesentibus relinquere necesse habeat ; sic quoque in lege vitse , licet 

 facti species, quas collegeris ac proposueris, multse sint numero, multo 

 tanien major et pene iricredibilis est copia ac varietas omissarum ; 

 quamobrem disciplines rnoralis partem illam , qusc a reeentioribus barbare 

 Casuistica dicitur, quamque veteres, etsi attigerint, in ea tarneu per- 

 tractanda non fuere occupati (1); verumtamen partem istam, ceu inuti- 

 lem atque infinitam , philosophic activee arcendam esse fmibus jure inerito 

 pronunciarunt viri prudentiores , in quibus Smithius Anglus, vir magnus 

 imprimis (2). Tale autem quid, nisi diserte dixisse, at sensisse saltern 

 revera dici posse videtur Seneca. Quaedam, inquit, non nisi a praesente 



monstrantur Quid fieri soleat, quid oporteat, in universum et man- 



dari potest et scribi; tale consilinm non tantum absentibus, etiam pos- 

 teris datur: illud alterum , quando fieri debeat, aut quemadmodum , ex 

 longinquo nemo suadebit ; cum rebus ipsis deliberaudum est" (3). Qua- 

 propter Lucilio suo, a speciosis istis et illustribus, quibus erat imphcatus, 

 negotiis sese expedire cupienti , sed, quomodo id consequi posset, ex 

 ipso quaerenti, quum rescriberet , quam vis tamquam in consilium cum 

 amico se venire diceret, eique, qui in hac se gereret re, generatim prse- 

 ciperet, simul tamen opportunitatem idonei ad agendum temporis ex- 

 spectandam esse jussit; quam si ipse et praesens et vigilans vidisset ac 

 dijudicasset , occasiouem istam, quam oplabat, teneudam esse, neque 

 omittendam, suasit (4). De Casuisticaigitur, quam vocamus, defendenda 

 ne cogitavit quidem Seneca; unde patet, ipsi non longa opus fuisse re- 

 futatione adversus ea , quae Aristo de parte praeceptiva quasi infinita 

 objecerat (5) : de qua re suo loco videbimus, nunc ordine singula tradentes. 



(i) Cf. Smith, Theory of Moral Sentiments, vol. II. p. VII. s. iV. p. 260 s<jq. Apud 

 i/tei-s, Gesch. d. lhik, t. I. p. 363. (2) O. c. 1. 1. 



(3j Ep. 22. i. sq. (4) In Ep. ilia 22. 



(5) Quod qnura objecerit, in eundem fere errorem incidisse videri potest Aristo, <juo lapsus 

 est Fergusonus Casuisticam intelligens oninem de imperfectis obligationibus doclrmam , in 

 Princip. of Moral and Polit. Science, HI. Cf. Meiuers, o. 1. p. 364. 



Meiners 



