(99) 



Si quid, ajebat Aristo, oculo obstat et visum impedit, removendum 

 est; non opus est praeceptis ad vi vend urn, verura retuedio, quo liberetur 

 acies. Eodcm modo cum iis agendum est, quorum animi errore et opi- 

 niouibus falsis ofTusi obcaecatique sunt, ita ut ofliciorum ordinem dispi- 

 cere nequeant: his frustra praeceperis, nisi prius opiniones falsas, velut 

 obstautes tenebras, dimovens ac dissipaveris j quod si factum est, quid 

 cuique debeatur oflicio, sponte videbunt." 



His ita respondet Seneca : Non eadem res est in oculis atque in animo. 

 Natura enim videmus , neque exhortatione, nee consilio egemus, ut a 

 nigro album discernamus ; remotis itaque obstantibus sponte et clare 

 videmus: quid autem cuique debeatur oflicio, natura nou docet: multis 

 animus indi get praeceptis, ut discernat, quid agendum sit in vita. Quain- 

 quam oculis quoque ajgros et sufTusione laboratites non tantum curat 

 medicus, sed etiam moiiet, adjicitque remediis cousilia, quae non minus 

 quam medicamenta proficiunt. Dein cujus curata est sufTusio , is non 

 protinus, quum visum recepit, aliis quoque reddere potest : contra ma- 

 litia liberatus, et liberal. Praecepta per se non eflicacia esse concedebat 

 ad expellendas falsas de bonis ac malis opiniones , sed uon ideo sequi 

 dicebat, nihil ea proficere , imprimis quando principiis rectis firinisque 

 adjecta sint. Primum enim memoriam renovant decretorum universa- 

 liiini; dein, quae in his confusius auiniadvertuntur, ut in singulis spe- 

 ciebus atque exemplis diligentius considerentur, eificiunt. Denique longe 

 aliud quid est , v. g. non coucupiscere pecuniam , quam uti pecunia 

 scire, quamobrem, licet avaritiam et cetera vitia removeris, nihilomiiius 

 tamen, quid et quemadmodum facere debeamus, discendum est. 



Turn , ita pergebat Aristo , praecepta aut manifesta continent , aut 

 dubia. De illis ut moneamur, non requiritur; de his qui praecipit, non 

 creditur; supervacuum ergo est vel monere vel praecipere. Nam si id 

 niones, quod obscurum est vel ambiguum, probationibus adjuvandum 

 erit; quod si facis , ilia, per quae probas, plus valent, satisque per se 

 sunt. Praecepta autem dare scienti, supervacaneum est; qui vero nescit, 

 praeceptis parum proficit , audire enim debet , non tantum , quid sibi 

 praecipiatur, sed etiam quare." 



