( 116) 

 Senecce de optima civitatis statu sentcntia. 



XXII. Optimum reipublicae statum habebat regnum: quod, uti ait, 

 natura commenta est , quod et ex animalibus licet cognoscere et ex 

 apibus" (1). Imprimis persuasum Seneca; erat, optimum esse civitatis 

 Romaria? statum imperatorium , si modo oflicia sua rite exsequeretur prin- 

 ceps. Romanse quoque urbis liistoriam spectans, tempora illius in rotates 

 distribuere ipsi placuil: Primam enim dixit infantiam sub rege Romulo 

 fuisse, a quo et genita, et quasi educata sit Roma: deindc pueritiam 

 sub celeris regibus, a quibus et aucta sit, et disciplinis pluribus insti- 

 tutisque formata : at vero Tarquinio regnante, qtium jam quasi adulta 

 esse coepisset , servitium non tulisse , et rejecto superbae doiriinationis 

 jugo, maluisse legibus obtemperare , quam regibus: qutimque esset 

 adolescentia ejus fine Pnnici belli terminata , turn denique confirmatis 

 viribus coepisse juvenescere. Sublata enim Carlbagine , qure tarn din 

 aemula iinperii fuit, manus suas in to turn orbem terra marique por- 

 rexit : donee regibus cunclis et nationibus imperio subjugatis, quum 

 jam beUorum materia deficcret, viribus suis male uleretur, quibus se 

 ipsa confecit. H^c fuit prima ejus senectus , quum bellis laccrata ci- 

 vilibus , atque intestiuo malo pressa , rursus ad regimen singularis 

 imperii recidit, quasi ad alteram infantiam revoluta. Amissa enim 

 libertate , quam Bruto duce et auctore defenderat , ita consenuit, 

 tamquam sustentare se ipsa non valeret, nisi adminiculo regeutium 

 niteretur" (2). Olim autem ita se reipublicse induit Csesar Augustus, 

 ut seduci alterum non posset sine utriusque pernicie : nam ut illi viri- 

 bus opus erat, ita et htiic capite; imperator itaque animus reipublicac 

 erat, ilia corpus: si itaque mens ilia imperii subtraberetur , hie casus 

 Romanic pads exitium foret, hictanti fortunam populi, in rtiinas ageret. 

 Quodsi quando, ait, frenos abruperit populus vel aliquo casu discusses 

 reponi sibi passtis non erit : baec unilas et bic maximi imperii eon- 



(.) De Clem. 1. ig. 2. 



(2) Apud Laclanl. VII. c. i5. 



