(59) 



Liberi lK>mines etiam extra commercium intelliguntur ; nihilo tamen 

 gecius Roman! ah eo declinasse videntur. Nam, si patriae potestatis indo- 

 lem et liber! hominis oppignorandi probibilionem , posteriori tempore 

 latam, perpendamus, cerlo arguinento concludere licet, patribus patuisse 

 jus oppignerandi liberos. Hoc sane a fide fere abhorret; sed quura Roman! 

 patribus addixissent jus vilae et necis, quid est quod miremur, si iisdein 

 jus oppignerandi quoque concesserint? 



Progrediente hmnanitatis cultu, barbarum illud commentum dru stare 

 non potuit, quippe quod jam ante Paulum, vel saltern ejus tempore, 

 coarctatum apparel. Legitur enim in liujus jurisconsult! sententiis receplis, 

 creditorem , qui a parente sciens pignori filium accepisset , deportationis 

 poena punitum fuisse (1). Non tamen subito deleta sunt illius moris ves- 

 tigia, nam asque commemorat Paulus , extreina necessitate premente, 

 liberos vendere licuisse (2): ut igitur optima ratione liceat suspicari, 

 liberos oppignerandi jus pauperrimo parent! quoque patuisse; nam ab uno 

 ad aliud valet argumentatio, quum non modo durioris couditionis esset 

 venditio quam oppigneratio, sed Roman! in bisce similibus, iis, quibus 

 vendendi jus est, oppignerandi quoque potestatem concederc soleant. 



Posterioribus temporibus plus semel barbar! illius moris factam video 

 mentionem (3), adeo ut sub ipso Justiniano noridum esset antiquatus (4), 

 equidem jussit Imperator, creditorem, qui debitoris liliuin pignori acce- 

 pisset , non modo debito cadere , sed insuper tantumdem oppignerato 

 dare, et poena corporali affici. 



Haec apud cunctos populos observantur ; nunc vero ad alia deflectamus : 

 Roman! enim proprio civitatis jure quasdam extra commercium collocant. 



Nimirum re! litigiosaa vetant oppignerationem. Sed qua tempestate 

 invaluerit bacc prohibitio, plane nescitur. Saltern certumest, jam ita fuisse 

 Marciani (5) tempore, quippe a quo quaesitum , utrum exceptio litigios! 

 esset, si praedium litigiosum pignori esset obligatum? 



(i) Fauli sent, recept., lib. V. tit. i. i. 

 (a) Loco laudato. 



(3) L. 6, cod. lib. VIII. tit. 17. 



(4) Novell. CXXXIV, cap. 7. 



(5) L. i. a. dig. lib. XX. tit. 3. 



