(64 ) 



cujusque pignoris constituencli modi liisloriam exponere, ita taraen, ut 

 primum pignoris voluntarii causam , deincle necessarii attingamus. 



X-, II. 



DE KEXU ET CONTRACTU PIGNERAT1TIO. 



Font, et lift. conf. pars posterior, cap. III. i. 



Si de selate qusesieris illius negotii , quo civium conventione pignus 

 constituitur , sane summae antiquitatis est. Suspicaiitur adeo multi, jam 

 in decemvirali lege de eo sermonem fuisse. Revera , contemplari liceat 

 civitatum primordia, hominumque prima negotia , et consentaneurn erit, 

 conlractus, qui permutatione perficiebantur, caeteris omnibus antiquio- 

 res statuere. Nam pecuniam et pretium certain ignorabant agrestes, 

 commercia potius permutatione absolventes. Hue quoque referendum 

 pignus, quippe quod ita constituebatur, ut, pro re credita, in illius se- 

 curitatem praestaretur alia, credito soluto, reddenda. 



Sed non diu ignota fuit Romanis pecunia, quse sane commercia ad- 

 modum immutavit, quum loco rei, quae antiquissima aetate tradi solebat, 

 mine aes et libra , ut communis solemnitas externa alienationum , recipe- 

 retur et nexus diceretur. Quid fuerit nexus docet Tullius , dicens : esse 

 quod per librani agitur (1). Nee aliter nexum definivit Festus , sub eo 

 intelligens : quod per CBS et librani geritur. Hanc vero solemnitatem 

 Gaius de mancipatione dicens , hunc. in modum exponit : eaque res 

 ita agitur, adhibitis non minus quam quinque testibus , civibus ro- 

 manis puberibus , et prceterea olio ejusdem conditionis , qui libram 

 ceneam teneat , qui appellalur libripens. Is qui mancipio accipit , 

 rem tenens ita dicit : hunc ego hominem ex jure Quiritium meuni 

 esse aio, isque mihi emptus est hoc cere ceneaque libra ; deinde cere 

 percutit librani , idque ces dat ei a quo mancipio accipit, quasi 

 pretii loco (2). Licet haec Gaii verba ad solam mancipationem , id est, 



(i) Cic. oral., lib. III. cap. 4o. 

 (a) Gai comm. I, 119. 



