(74) 



Non diffiteor, pluriraos (1) fuisse, qui jam ante Constantinum legem 

 commissoriam fuisse vetitarn, contendunt, nitentes plurimis Digestoruni 

 legibus (2). Sed , illarum legum sententiis accuratius pensitatis , abunde 

 cognoscitur, de re plane alia ibidem esse sermonem. Praeterea, ut Con- 

 stanlini verba referarn quoniam inter alias captiones praecipue com- 

 missorice pignorum legis crescit asperitas , placet infirmari earn, et 

 inposterum omnem ejus memoriam aboleri" (3), quid, quajso, imperatorera 

 movebat, ut legem commissoriam deleret, nisi adhuc fuisset in usu? 



Constantinus bane prohibitionem pcena munivit, statuens: si guis 

 tali contractu laborat , hoc sanctione respiret^ quce cum prceterifis 

 prcesentia quoque repellit et futura prohibet, Creditores enim re 

 amissd jubemus recipere quod dederunf (4). Unde simul elucet, earn 

 non modo in futuris; sed quoque in praeteritis vim habuisse et efFectum. 



Ceterum quod ad bas sanctiones nil postea cognovimus immutatum : 

 sed eos repetiit et confirmavit Justinianus. 



Aliud pactum pignoribus videmus adjectum, nimirum: ne creditori 

 pignus vendere liceat. Sed , quum historiae minus afferat momenti , lon- 

 gius bic immorari nobis non licet. Sufficit enim memorare, Ulpianum 

 primum de eo mentionem fecisse, et ex ejus doctrina, creditorem , si 

 distraxerit, furti obligari, nisi ter debitori fuerit denunciatum, ut sol vat, 

 et cessaverit (5). 



Ultimum teneat locum pactum ut creditori vendere liceat, quo qui- 

 dem debitor creditori videtur cessisse pignoris possessionem , debito non 

 soluto, proprio usu capescendam. Non pauci (6) hoc rejectum conteu- 

 dunt, provocantes ad legem (7), quse eorum opinioni non leve dat pondus. 

 Verum, si rem paulo accuratius perpendamus, ilia lex obstare non videtur, 



(1) Balduiuus, insl. lib. I. pag. 67, edit. Hal. et Lips. 1728. Westphalpfandrecht, 68 n 91. 



(2) L. 34, dig. lib. XIII. tit. 7. L. 16, 9. dig. lib. XX. tit. i. 



(3) L. 3 cod., lib. VIII. lit. 35. 



(4) Loco laud. conf. L. unic. Cod. Theod. lib. III. tit. 2. Cod. Just, male habet i-ecuperare. 

 Conf. Gothofr. coram. , torn. I. pag. 290. 



(5) L. 4 dig., lib. XIII. tit. 7. 



(6) Westphal pfandrecht, 70 et g3. Bachovius, tract, de pig., lib. 111. cap. 21. 



(7) L. 3 cod., lib. VIII. tit. i3. 



