(93) 



publics aetate plane incognita. Verum postquam respublica libera in 

 imperatorum potestatem cecidisset, redituum publicorum summa et nu- 

 merus , una cum usu , ad quern exigebantur , in dies crevere. Hisce 

 demum temporibus separatae sunt rationes fisci atque aerarii (1); lioc ad 

 populum , ille ad principem perlinuit (2). Quam difi'erentiam primus 

 Augustus instituit, cum aerario militari institute, cujus curam deman- 

 daverat Firis Prastoriis, quos primum a senatu, deiude sorte lectos, et 

 demum ab ipso imperatore nominates consfat. 



Labente imperio, jam sub Nerone aerarii administratio penes praefec- 

 tos aerarii, quibus etiam de causis fiscalibus judicandi erat potestas (3), 

 et quasi confusio igitur fisci et serarii locum jam babuerat. Deinde pos- 

 tremo magis magisque confundi coepere. Adeo Jladriani temporibus 

 quam maxime fisci reditus auctos esse legimus (4); cum paulo post eum, 

 sub s4ntonino , quee in aerariutn influebant, ex lege Papia vicesimae 

 bereditatum et caduca ad fiscum perlinerent (5). Et ita sensim factum 

 est, ut, discrimine inter fiscum et aerarium cessante, omnes reditus illi 

 referrentur (6). Ab illo tempore, quo aerarii bona fiscalia reddebantur, 

 niii \iinis privilegiis impera lores fisci ralionibus consulere coepere, quorum 

 pleraque tyrannidem sapiunt: alia baud omni squitate destituta invenies, 

 si allenderis, ahorum administrationi aliorumque fraudi obnoxium, et 

 ad publicam utilitatem promovendara fisci institutum esse. 



Primi M. ^urelius Antoninus, pliilosopbus dictus, et L. ferns r, 

 impera tores, fisci causis rescripto prospexerunt. Rem refert Papirius 

 Justus, cujus ba?c verba exstant : in vectigalibus ipsa praedia, non 

 personas conveniri, et idea possessores etiam prceteriti temporis vec- 

 tigal solvere debere , eoqite exemplo actionem, si ignoraverint , habi- 

 turos (7). 



(i) Tacitus annal., lib. VI. 2. 



(a) Heinecc. , antiq. rom. syntagm., lib. 1. tit. z5. 10. 



(3) Aulus Gellius, noct. attic. XIII. a4. Tacit, anual. i3, 28. 



(4) Schwcppe , Roraische Rechtsgeschichte, 220. 



(5) Ulpiani fragm., lit. 17. 3. 



(6) Capitoliuus in Marco Anlouiuo, cap. 2. 



(7) L. 7 dig. , lib. XXXIX. tit. 4. 



