(109) 



* 



juris numquam essent, neque ulla in earum favorem stalui posset secu- 

 ritas. Nam si confarreatione , usu aut coemptione in manu essent nia- 

 rili, cum suis omnibus in ejus potcstate erant, adeo ut omnium, quae 

 ab iis acquirebantur, dominus esset maritus ex jure Quiritium, cum ipsa 

 uxor liliae esset loco (1). Si vero in mnnu non essent, sub tutela legitima 

 ugnatorum erant, aut sub patria poteslate; quo casu nulli iterum secu- 

 ritatis gcneri in earum favorem locus esse poterat , quum ii , qui sub 

 patria polestate sunt , proprium nil habere possint , et tutela legitima 

 tutorum jus essel, vi cujus teneri tutores neutiquam possent ad quain- 

 dam securitatcm praestandam. Non mirum igitur dixisse Gcllium: quin- 

 genlis fere annis post Romam conditam , nullas rei uxoriae neque 

 actiones neque cautiones in urbe Romano, aut Latio fuisse (2). Nani- 

 que nulla erant bona paraphernalia , et dotes adeo ipsas novisse primis 

 temporibus non videntur Quirites, utpote, quae ad agrestes veluti tune 

 erant, minus pertinent. 



Neque mini audiendus Columella dicens : Erat olim summa reve- 

 renlia cum concordia et dlligentia mixta, jlagrabatque mulier pul~ 

 chetrima diligentice cemulatione , studens negotia viri curd sud 

 majora et meliora reddere. Nil conspiciebatur in domo dividuum , 

 ?iihil, quod aut maritus, autfemina, proprium esse juris sui f dice- 

 ret" (3). Hae enim sunt nugae, quae liistoriae adversantur. Turn scimus, 

 quam cauti et callidi sint aliquando Romanorum plurimi, ut, quae sum- 

 main barbariem redolent, majorum instituta colore quodam elegantiori 

 adumbrarent. 



Sed non ita stelit immota mulierum conditio. Nam mitescente cultu, 

 mitigata est patria potestas, tutela , et ipsa in manum conventio sensim ex 

 usu recessit , ut vere monet Condorcet : I'habitude avait Mobil entre 

 les deux sexes une plus grande egalite , les femmes ne furent plus 

 conside're'es comme un simple objet d'utilite, comme des esclaves seu- 

 lement plus rapproches du mattre : I'homme y fit des compagnes , et 



(i) Gai. comm. I. 108- n5. Ufp. ftag. , til. XIX. $ 18. 

 (a) Aulus Gellhu, noct. attic., lib. IV. cap. 3. 

 (3) Columella, de re rut. , lib. XII. praef. 



