( 110) 



apprit ce qu'elles pouvaient pour son bonheur (1). Itaque factum est, 

 ut bona paraphernalia haberent feminae, imo, cum paulo post artes in- 

 valescerent, et luxu magis magisque indies diffluerent Quirites, matrimo- 

 iiii qvioque onere indies augente, eo ventumest, ut,si Plauli verbis fides 

 detur, virgincs grandes et dote cassce viderentur illocabiles" , et sic 

 dotes ad morem venirent Quiritium. Sensim triplex genus dotiurn est 

 coortum, scilicet: profectitia, adventilia et receptitia, quarum maritus 

 fiebat dominus ex jure Quiritium, addita tamen obligatioue, eas, matri- 

 monio dissoluto, restituendi. Quae cum ila essent in more, duplici secu- 

 ritatis generi in mulierum favorem ansa est data, nimirum propter bona 

 paraphernalia et dotis restitutionem, quae qualia quantaque fuerint hie 

 commemorare me juvabit. 



Videlicet si matrimonium sine in manum conventione esset celebratum, 

 nequc filiae loco veniebat uxor, neque ei maritus succedebat (3), imo de 

 dote reslituenda stipulatione caveri erat solitum, adeo de restitutione cau- 

 tionem dari (4), et tune actione ex stipulatu agi, quae slricti juris erat 

 actio , contra maritum ab iis quibuscumque , qui dotem dederant . eum 

 in finem, ut dos restitueretur, aut saltern ejus valor, si alienata fuisset. 

 Si vero iiulla stipulatio intervenisset, actio ex stipulatu dari non potuit, 

 sed sive dos esset receptitia, sive adventitia, si sui juris esset mulier, ei, 

 si in patria potestate esset, patri, adjuncta filiae persona, ad dotem recu- 

 peraudam concessa fuit actio rei uxorice (5), quae bonae fidei erat. Deni- 

 que praescriptis verbis actioni locus fuit, si quis extraneus dotis a se 

 constitute restitutionem non esset stipulatus (6). 



Omnibus hisce remediis actor contra mariti patrem uti potuit, vel in 

 solidum, si filiusfamilias ejus jussu dotem accepisset, vel quatenus in rem 

 patris versa esset, actione de in rem verso (7). Prastor enim edixisse di- 



1) Coudorcet , esquisse d'un tableau des progres de 1'esprit bumain, e'poque 3 m '. 



(2) Plaut. Aulul. act. I. sc. 2. v. 14. 



(3) Grupen, de uxore Romana, cap. 7. pag. 334. Hanov. 1727. 



(4) Gellius noct. Attic. IV, 5. 



(5) Ulpiani fragm., lit. 6. 6. 



(6) Hotomannus, tract, de dotibus, 107. 



(7) Gliick, Erlauterung der Pandekten, vol. i4. pag. 4oo. 



