( 118) 



Ita diu stetit eequalitas intacla, utique Tullii lemporibus privilegia 

 adhuc odio fuisse , docet abunde Oratio pro Domo : fetant leges 

 sacratoe , vetanl XII tabulae, leges privis hominibus irrogari: id 

 est enim privilegium." 



Sed eversa republica libera , omnis generis privilegiorum numerus indies 

 una cum Imperatorum numero crevit (1). Nam, quo magis imperantes 

 periculis exagitabantur, eo liberaliores quoque erant privilegiis conce- 

 dendis, ut sic forsan civium ordines ad suas partes traherent. Tandem 

 Caesares, imperium nunc tenentes, privilegio nitens, quomodo ad ima- 

 ginem imperil non fecissent jus civile ? 



Sed satis de generalibus : \ideamus quibusnam creditoribus pigneratitiis 

 privilegia fuerint concessa. 



II. 



DE TEMPORIS PRIVILEGIO. 



Olim pignus neutiquam constitutum fuisse, nisi possessione, nee ita- 

 que concursui creditorum esse locum potuisse, jam praecedentibus expo- 

 suimus. Sed, postremum recepto more, quod sola voluntate pignus con- 

 stitui posset, creditorum pigneratitiorum conditio quoque est immutata. 

 Etenim, quum plurimis simul in eamdem rem pignoris jus aeque posset 

 competere, si tantae non essent debitoris obaerati patrimonii reliquiae, 

 ut cuivis creditor! satisfied inde posset, de prioritate oriebatur quaestio, 

 eaque non levis, quum prioribus nominibus exsolutis, posterioribus forte 

 nil esset reliquum. 



Regulam , qua ejusmodi occasione usi fuerint Romani uberae reipublicae 

 plane ignoramus, quippe cujus apud scriptores ne quidem vestigia extant. 

 Quantacumque vero ejus rei sit obscuritas, tamen suspicamur, iis jam 

 temporibus regulam invaluisse : Potiorem esse, qui temporeprcevenit" : 

 quippe quod quum communi hominum ratione niteretur , absque ulla 

 lege, sola jurisconsultorum auctoritate et juris arte videtur consecratum. 



(O Maxime exigendi privilegia concesserunt. 



