(121 ) 



si quis in mil ilia m , vel ut filius fiat statutus, mutuam pecuniam dederit, 

 et sibi in eo contractu hypotliecam stipulatus sit, et crediti probatio scrip- 

 tis a tribus testibus subsignatis processerit , eura esse potioreni, qui in 

 earn rem credidit, adeo ut ipsa uxor ei cedat (1). 



Sed quaeri posset, quid sit militia, quid statutus? Militiae nomine hie 

 veniunt functiones, quibus quis operani suam principi navat, vel reipu- 

 blicae administration!, vel domui Caesaris. In legibus plurimi dicuntur in 

 militia esse, inter quos comes palatinus , comitatensis , domesticus , qui 

 in sacro palatio singuli muneribus fungebantur, et erant hae militias pa- 

 latinae (2). Ab his differ unt militice litter atae , in quibus erant memo- 

 riales , proximi scriniorum, comes dispositionum , magistri scrinio- 

 rum et quaestor sacri palatii (3). Aliud genus militia- iterutn est ilia , 

 sub qua comprehendebantur, qui variis ofliciis inferioribus apud plerosque 

 magistratus fungebantur, veluti scriniarii , cancellarii , adjutores , 

 scribes, lictores , accensi, proscones, apparitores. Qui hisce muneri- 

 bus fungebantur, ab terario publico omnes pensione fruebantur. Mos 

 adeo invaluerat, ut plurima eorum emi et vendi possent, teste Procopio, 

 qui dicit: <s.Sunt in Imperatoria domo dignioris ordinis milites alii, 

 quibus quo majori pretio militice nomina sibi comparant, eo major 

 ab aerario publico solvitur pensio" Imo in Pandectis et Codice de 

 venditione aut legato militias saepissime fit sermo, quin ad heredes ipsos 

 transirent militiae , quae in commercio erant. Quod ad statutes nunc 

 attinet, apud Romanes eorum, qui muneribus publicis fungebantur, et ad 

 administrationem reipublicae spectabant, numerus erat definitus: ii, qui 

 intra hunc numerum erant, ab aerario publico accipiebant pensionem, et 

 statuti dicebantur; qui vero extra hunc numerum, supernumerarii di- 

 cebantur (4). 



(O Novell. XCVII. c. 4. 



(2) Cod. Theod. , lib. XII. tit. 26 et 27. 



(3) Cod., lib. XII. tit. 9 et 19. 



(i) Jac. Gothofredus comm. ad Theod., lorn. II., pag. i83 et 217. 



16 



