( a38 ) . 



rerura quia iitrumque de asseribus solet fieri. Ars ista agit de numro , vel multiplicatlonem 

 et divisionem. Ecce hujus materiam et modum tractandi. Utilitas autem ejus est artificiose et 

 compendiose scire numerare multiplicande et dividende. Si quis vero quomodo lit abacus 

 ignort , his sequentibus auditis certus effciatur. 



II. Disponuntur quaedam spacia, XII vel plura lateraliter, qusespacia arcns nominantur. 

 Et in primo arcu scribitur unitas; in secundo numerus ille qui decuplus est unitatis, scili- 

 cet X; et cseteri qui in aliis arcubus scribuntur, unusquisque-suo inferiori proximo decuplus 

 invenitur. Et primus quidem arcus, quia unitatem quse singularis est continet, singularis di 

 citur ; secundus vero , decenus ; tertius , centenus ; quartus, millenus ; et cseteri qui sequuntur 

 similiter ab introscriptis numeris noraen traxerunt. In his arcubus ad multiplicandum vel 

 dividendum prseparatis, ponuntur diversi caractres numro IX, qui ad omnem multiplica- 

 tionem divisionemque per intgres sufficiunt; et illi IX proprie ad singularem arcum perti- 

 nent. Et in primo scribitur unitas, in secundo binarius, in tertio trinarius, in quarto quater- 

 narius , in quinte quinarius, in sexto senarius , in septirae septenarius , in octave octenarius , 

 in nono nevenarius. Qui numeri his (iguris et neminibus subjectis inscribuntiir et nonii- 

 .M nantur. 



Figure karacterum cum neminibus. 



Igin Andras Ormis Arbas Quimas Calcus Zenis Themeniar Celentis 



His ita iiguratis et norainibus designatis, dicendum mihi videtur quod , si unum in aba- 

 cho ponere volueris pnes \ in singulari arcu ; si duo, pon3s V in eodem arcu ; et sic ceteras 

 summas numeri usque adXexprimere poteris penendo ceteres caractres in eodem arcu. Si 

 veroX volueris habere, pone \ in decene j si XX, pone ^ in eodem ; et ut breviter dicam, 



quilibet caracter positus in quolibet arcu summam illius arcus tociens nott, quotiens ille ca- 

 racter unitatibus insignitur , ut, si caracter unitate inscribitur, in quocumque arcu ponatur, 

 summam illius nott semel ; si binario , bis ; et sic de caeteris. Cumque ita sit quod caractres 

 exprimunt quod minus est in arcubus et e converse , scilicet in arcubus contineatur quod mi- 

 nus est in caracteribus , isti IX caractres, ad omnem multiplicationem divisionemque, con- 

 venienter per arcus dispositi , sicut supra diximus , sufficiunt. 



III. His breviter dictis, dicendum primo mihi videtur de numro, quia alius digitus, 

 alius articulus. 



Digiti sunt omnes usque ad X; decem vero articulus est, et quicumque denario vel plu- 

 ribus denariis additis numeri surgunt. Ceteri vero, sicut XI, XII, et reliqui usque ad XX, 



proprits des nombres. 4 Dio unt scientie, logica cl mathematica... Dissertation sur l'arithmtique, et 

 particulirement sur les principes du systme de l' Abacus. 5" Kegule Abaci. C'est le Trait que je public 

 ici. 6" Dix vers, dont neuf sur les neuf chiffres igin, andras , etc., et un dixime sur le zro nomm sipos 

 ' Rgule Abaci. Trait de TAbacus sans nom d'auteur , mais qui appartient Adlard, le traducteur des 

 lments d'Euclide, ainsi que je l'ai reconnu d'aprs un manuscrit del bibliothque de Le)de,olemme 

 ouvrage se trouve sous le nom d' Adlard, 



