( 239 ) 



t'X digito et articule compositi sunt , et , ut breviter dicain , ceteri omnes qui non ex denario 

 vel denariis denario additis consurgunt. Et notandum est quod sicut omnes usque ad decem , 



iligiti ad ipsum X sunt, sic X et ceteri articuli usque ad sunt; centum vero et ceteri 



iisque ad mille sunt digiti ad ipsuni mille ; et sic de qualibet inferiori unitate usqiie ad proxi- 

 mam superiorem unitatem. 



Numeri vero de unitate usque ad X digiti vocantur, eo quod numeri illi per flexuras vel 

 extensiones digitorum notentur. 



IV. Verbi gratia, quando unum innuere volumus, flectimus minimum digitum levse in 

 uiediam palmam ; quando duo eumdem et medicum ; quando III prsedictos et mdium ; 

 quando IIII, medico et medio flexis supradicto modo , minimus erigitur; quando V medicus 

 ciim minimo erigitur, solo medio flexo supradicto modo; qnandoVI mdius et minimus eri- 

 guntur flexo medico supradicto modo ; quando VII minimus ad radicera palmae flectitur ; 

 quando VIII minimus et medicus eodem modo flectuntur ; quando IX mdius quoque cum 

 supradictis inflectitur. Et quia toti digiti ad hos numros notandos flectuntur vel eriguntur , 

 ut dictumest, ideo numeri per eos denotati , digiti vocantur. Decem vero et quicumque de- 

 nario vel denariis additis numeri surgunt , aiticuli vocantur, eo quod digitorum articulis so- 

 ient notari sic : si X notare velimus, ungulam pollicis in summo articulo indicis infigimus; si 

 XX, Summum articulum indicis super ungulam pollicis ponimus; si XXX, ungulam pollicis 

 atque indicis quasi blando osculo lateraliter copulamus; si XL, sub medio arcu indicis polli- 

 cem ponimus ut unguis ultra appareat ; si L , poUicem in modum gamma flectimus, indice 

 panim inclinato ; si LX , pollicem in modum gamma plicatum indice cingimus ; si LXX , sum- 

 mitatem pollicis intr inferiorem partem indicis atque medii exponimus; si LXXX, ungulam 

 pollicis in medio arcu indicis figimus; si XC, summitateni indicis ad radicem pollicis inflec- 

 timus. Si C , a sinistra in dextram transimus , et quod est in sinistra X , est C in dextra ; quod 

 autem est XX in sinistra, sunt CC in dextra; quod est XXX in sinistra , sunt CGC in dextra; 

 quod est XL in sinistra, sunt CCCC in dextra; quod est L in smistra,sunt D indexera; 

 quod LX in sinistra , sunt DC in dextra ; quod est LXX in sinistra , sunt DCC in dextra ; quod 

 est LXXX in sinistra, sunt DCCC in dextra ; quod est XC in sinistra , sunt DCCCC in dextra ; 

 quod este in sinistra, est I in dextra; quod autem est CC in sinistra, est duo millia in dextra; 

 et , ut breviter dicam , eodem modo crescunt millenarii in dextra quo unitates in sinistra. Sed 

 hoc hactenus. 



V. Nunc ad multiplicationem divisionemque tractandam redeamus ; et prius de niultipli- 

 catione dicamus. 



'< Mulliplicatio igitur alia simplex , alia composita. Simplex est quando unum est multipli- 

 cans, quotquot sint multiplicandi : composita quando plura multiplicant, etsi multiplican- 

 dum sit unum. Mulliplicatio composita alia continua , alia intermissa. Continua est quando 

 multiplicatores continue ponuntur in sedibus suis, veluti si primus in singulari, secundus 

 ponatur in deceno, et tertius in centeno, quarlus in milleno , si tt fuerint; si etiam plures 

 ita disponantur quod nuUus arcus intermittatur Intermissa multiplicatio est quando positis 

 multiplicatoribus, unus arcus vel plures iiitermittuntur. Sed quia nulla major difficultas est 

 in composita quam in simplici, aut intermissa quam in continua, redeuntes ad ipsum totum, ad 

 multiplicationem scilicet, diversitatem regularum illius , a singulari arcu incipientes oslenda- 

 mus , aliquos multiplicatores summamque multiplicandam ponentes. 



C. U , 1843, ir Semestre. (T. X\ I, hS ) 



32 



