(6) 



1 . Constitutis rerum dominiis , atque hinc adaucta quorumdam 

 opulentia, inventae sunt variae vitas jucunditates , enatum earum studium, 

 inde rerum atque opum cupiditas : turn quoque homines hominum ope 

 iridigere caeperunt. Hie nempe, loco rei sibi molestae aut minus neces- 

 sariae , rem utiliorem comparare, ille indigentia pressus operas suas in 

 aliorum utilitatem coriferre, ut inde quaestum faceret; ille rem quam- 

 dam , qua caret , non semper sibi necessariam fore existimans , usiun 

 illius temporarium habere, alii denique ad finem quemdam communem sibi 

 propositum conjunctis viribus tendere cupiunt ; verbo , inhabiles ad fe- 

 licitatem suam promovendam et nonnunquam ad vitae onera perferenda, 

 alii ad alios confugere atque perpetuo inter se commercio uti , coacti sunt. 

 2. Verum quidem est, homines ad mutuum sibi auxilium praestan- 

 dum ex legibus virtutis et humanitatis obligari. Sed non raro liberalitati 

 aut conferendae aut accipiendae obstant vel fortuna nostra, vel ingenii 

 riatura, aliave caiisa, nee ullum latet, quam saepe officiis virtutis detrec- 

 letur. Porro , quum par pans inviti libertatem absque summa injuria 

 restringere non possit , cogendo eum ut sibi praestet id , ad quod praestan- 

 dum non jam ipso jure tenetur, nee unquam homines hominum ope 

 carere queant ; necessitas eos impuht ad suam alteri aliquid praestandi 

 \oluntatem voluntati aliorum libere subjicieiidam. Verum , quia per 

 rerum naturam nemo aliena pectora introspicere valet, et practerea le- 

 gibus juris non nisi external hominum actiones submittuntur , perspicuum 

 est, voluntatem illam , alteri aliquid praestandi, actibus externis suffi- 

 oieiiler declaratam esse debere. 



Quemadmodum vero, ut alteri quid praestet, nemo sine facto suo per 

 leges juris perfecte obligatur, ila quoque nee alter id quod sibi ab altero 

 oU'ertur, invitus accipere tenetur, seu, ut feruut Leges lloniaute, nori 

 potest liberalitas nolenti acqiiii'i (1). Quapropter manifeslum est, decla- 

 rationem, de qua diximus, eflicacem non esse, nee vim juris producere 

 posse, nisi is, in cujus favorem facta sit, significet, se idem velle, quod 

 velit alter, sive consensum suum eatenus exprimat; verbo, necesse est, 

 ut utriusque partis, quarum ima alteram sibi obligatam habere cupiat, 

 voluntas conveniat , quam conventionem mutuum consensum appellant. 



(i) L. 19. 2. ff. de Douat. 



