(9) 



nee ex factis appareat , promilteulem jocose egisse , etiamsi promissor 

 ;iliud mente condiderit, aliud lingua aut factis professus sit, promissarius 

 jus habet, voluntatem ejus serio declaratam pro voluntate ejus interna 

 ac vera habendi, nee admittenda esset exceptio proraissoris ex post-faclo 

 allegantis, priorem consensib declarationem non fuisse seriam aut deli- 

 beratam , licet signa externa coutrarium suaserint. Nulla enitn est causa , 

 cur prior aflirmatio cedere debeat posteriori: utraque ab eodem homine 

 iisdemque signis interponitur, et si una fide digna non sit, quis certam 

 faciet alteram ? 



Praeterea, quod si jus in quolibet homine agnoscalur dicta sua aut 

 facta retractandi, sub specie quod veram animi cogitationem non refe- 

 rant, animadverlas veb'm, quantum hacc sentenlia secum pugnet: quod 

 quis dixerit verum erit aut falsum, prout ipse dicta tacite comproba- 

 verit, aut revocaverit; eadem signa diversam habebunt significationem, 

 verborum veritas non amplius a modo, sed a tempore quo prolata fue- 

 rint, pendebit, et mendacia quae serius proferentur, majori fide digna 

 erunt, quam quae ocius. 



Denique nulla jam time usurpatio erit illegitima j nullo limite fas et 

 nefas distinguentur. Nam quamvis quisque damnum a se Ulatum in se 

 recipere debeat, per delinquentem tamen slabit, quominus ab omni pcena 

 et (l.iiiiin resarcitione liberetur, excipiendo, nihil esse quod sibi a con- 

 Mcientia exprobretur, suique unius denegatione omnes contrarias proba- 

 tiones deslrui. 



Ex alia parte ista doctrina videretur vel injustissiraa invasio legitimari , 

 cum nuda allegatio vim habeat probationis et tiluli locum teneat; scd 

 quoniam adversario idem jus, possessioueui suam simplici aflirmatione 

 adstruendi , competeret , conflictus ille ineptiam hujus tbeoriae demon- 

 straret, et tandem agnosceretur, in foro juris de factis tantum externis 

 quaestionem moveri posse. 



Principiis itaque Juris Naturalis sive rationalis satis evincitur, pactis 

 iuesse vim quamdam obligatoriam. Sed kujus veritalis novum argumen- 

 tum in populoruin unanimi consensu occurrit. Apud omnes populos 

 coiilractiium sanctitas atque observantia in honore fuit, eorumque vio- 



