distincliones. Vel enim impossibilitas executionis utrique paciscenti, vel 

 iieutri, vel wii alterivc tempore promissionis cognita erat. 



Si uterque paciscens impossibilitatem tempore promissionis inlerpositas 

 cognoverit , dolus dolo compensator : adeo ut promissarius nee damni 

 resarcitionem , nee ejus quod jam dederit restitutionem postulare possit; 

 et si se id nosse invicem sciant, lusisse tantuin et nihil egisse videiitur (1). 



Si neuter paciscentium promissionis executioiiem impossibilem nove- 

 rit, videndum est 1 num utraque pars in ignorantia invincibili versata 

 sit, h. e. impossibilitatem nee cognoverit, nee cognoscere potuerit; tune 

 sana ratio dictat, pactum ex omni parte ita nullum esse, ut locus non 

 sit petendo damno et interesse, et promittens dumtaxat teneatur ad res- 

 tituendnm id quod forte jam acceperit a promissario; 2 an contra utra- 

 que pars in ignorantia culposd versata sit ; tune idem obtinet, nam 

 quum uterque in eadem culpa sit , neuter damno alterius locupletari 

 potest ; 3 an potius ignorantia culposa sit ex parte solius promissarii ; 

 perinde tone res se habet; nam ridiculum foret, damni, cujus ipse pro- 

 inissarius causa sit, reparationem ab boc posse expostulari; nee ratio 

 reperitur cur promittens retineat quod promissarius forte praestiterit ; 

 4 num denique culposa sit ex parte solius promittentis : in boc casu 

 non solum ad restituendum acceptum, sed et ad restitutiouem ejus quod 

 promissarii interest non esse deceptum, obstrictus est (2). 



Tandem , si alteruter tantum paciscentium promissum fieri non posse 

 sciverit, alterum indemnem praestare tenetur, nee ipse damni percepti 

 reparationem postulare potest. 



38. Juridice , ut diximus, factum impossibile est, quod juribus alio- 

 rum repugnat; adeoque istivismodi factum legibus juris prohibitum est, 

 nee licite in promissionem deducitur. Ratio enim pracipere nequit, ut 

 quis juste promittat, quod in juste exsequatur. Hinc itaque penitus nulla 

 sunt pacta , quibus quis se alterum vulneraturum , interfecturum , ad 

 aliquid praastandum coacturum et similia promittit (3). 



(1) Toullier, torn. 6. n iz3. L. 5y. 3. ff. de contr. empt. 



(2) Toullier, torn. 6. n ia4. 



(3) Art. n5i - ii 33. 24. Inst. de iuutil. stipul. 



