39. Quamvis autem tibi promittere nequeam , fore ut alterum ad 

 .iliquid pra'standmu cogam, legibus juris ininime rcpugnat promissio, qua 

 me ad omnem diligeutiam adhibeudain adslringo, ut alter ad aliquid 

 |iiM>la!idiiiu commnu-atur (1). 



I mo qui factum alionum serio promittit, ita ut mauifestum sit eum 

 obligationem quumdam suscipere voluisse, promittere lautum censetur, 

 se omnia eflecturum, ut tertius ad pricstationem impellalur; nain, si fac- 

 tum ;ilirmim promise rim , per me non slat ut alter praestet quod pro- 

 misi, quuin libertas ejus naturalis miiiime ab arbitrio meo pendeat, sed 

 |icrmit(cii(liim put ins sit ut suuni ipse in determinandu voluntate sequa- 

 tur judicuiin. Quod si itaque serviliter verbis, quibus usus sura, inser- 

 \ircvelis, consequens erit, me nihilegisse; sed, quemadinodum postea 

 probabitur, nemo serio nibil promisisse censendus est : adeoque proba- 

 bile est, promisso facto alieno includi promissionem nibil omitteudi, ut 

 pnestationem ab altero obtineam. Jus tamen Romanum et bodiernum 

 proniissionem quamlibet facti alieni inutilem pronunciant, quamvis valide 

 promiserit quis, sese efTecturaun ut tertius del, et licet statuatur, pacta . 

 ita interpretanda esse ut potius effectu gaudeant, quam destituautur(2). 



Si vero de mente contrabentiuni non constaret, certo promissarius po- 

 tius lusisse , quam conlraxisse praesumendus esset. Nam in dubio semper 

 quod minimum est sequimur, nee libertas naturalis unquam per sus- 

 <c|ilam obligationem restricta censetur. Eo casu non dubito, quin eadein 

 decisio et in omni bene ordinato jure positivo valeat. 



40. Qui itaque factum alienum serio promittit, sive qui se obligat ad 

 omnia eiliciendum, ut tertius det vel facial, si in facto alieno obtinendo 

 imllam adlubuerit diligenliam, aut non earn quam poterat, in promisso 

 adimplendo negligenteni se praebet; et quum quaslibet negligentia major 

 minorve culpa sit, damnuni uegligeutiu datum resarciendum est. 



41. Quod si me creditori quid praestiturum promittam, si tertiu.s 

 non fecerit quod promisi, turn duplex oritur promissum; prius versatur 



(i) 3. Inat. de inutil. klip. 



(a) J 3. Inat. de inut. slip. L. 80 ff. de V. O. L. C5. ff. ile fid.j. tl mand. Art. 

 1167 Cod. civ. 



