( 5. ) 



non vero in juste, si quidem aclione sua" inhonesta jura nullius laeserit ; 

 .ii(|ue ideo in foro externo culpA vacat, nequaquam vero in foro con- 

 M-iontiae. Contra, promisso nondum adimpleto, nullum proniissario jus 

 com pet it promittentem cogendi ad praestationem turpem exsequendam . 

 Principia haecce digna visa sunt qu33 in leges transireut. Nam (ait 

 lex 15. ff. de cond. inst.) facta quae laedunt pietatem, existimatioiicm , 

 verecundiam nostram, et ut generaliter dixerim, contra bonos mores 

 Hunt, nee facere nos posse credendum est." Et utfert articulus 6 n Co- 

 dicis boduTiii : On ne pent deroger par des conventions particulie- 

 res , aux lois qui intdrcusent I'ordre public et les bonnes moeurs." (1). 



/(3. Sed alia hie oritur quaestio, Juris Naturae intcrpretum controver- 

 siis notabilior ; nempe an, qui promissum, vel legibus juris, vel solis 

 \irtulis praeceptis contrarium, impleverit, mercedem sibi ab alterb pro- 

 niissam, tamquam debitam , postulare possit? 



Grotins et Hcepfner suslinent, tales promissiones obligatorias quidem 

 in in esse, quamdiu crimen adniissum non sit, sed facto perpetrate obli- 

 L;alionis vim exserere. Namque, ait Grotius, vitium promissi in eo est 

 cpiod contineat illicium facinoris , et cum vitium istud cessare incipiat pe- 

 racto crimine , nibilimpedit quominus pactum obligatorium fiat, sen, quod 

 idem est, quominus promittenti promissam mercedem exposcere liceat. 



Mirandum sane, tanli ingenii viro, H. Grotio, opinionem sanas rationi 

 tarn repugnanti-m excidisse; nam vel ipso sensu communi jam docetur, 

 talia pacta quae i-adicitus nulla esse probavimus, nullos quoque eileolus 

 producere posse. Praeterea, ut verbis Puflendorfii utar: tantuui abt-.sl 

 ut pactum tale turpe esse desinat peraclo flagitio. ut potius ad plenum 

 turpitudinis gradum pervenerit, obtento suo iine-, nisi vero minus turpe 

 sit furari, trnain furari velle, aut accipere mercedem sceleris, quaui 

 sperare, solvere quam promittere. Imo, si promissio est turpis, quia 

 est illex mali , eliam impletio promissionis erit turpis, quia t'St jien- 

 satio sceleris et ad plura suscipienda invitatio." 



Accedit quod omnis obligatio praaupponat jus in persona illius ad- 

 versus quem suscepta est. Itaque is qui factum illicitum sibi stipulalus 



(i) Art. ii33 Cod. civ. L. a6. ff. de V. O. 



