(44) 



genere claram et optime moratam putabat ; quamvis postea earn experia- 

 tur deformeni, ignobili loco natam et moribus perditam esse, propterea 

 nuptiae irritae non erunt: nam, quani uxorem sibi eligere voluit, quam- 

 que revera duxit, estPamphila, non alia puella; consensus itaque mariti 

 non deficit. 



Sed si Pamphila, quam innuptam credebat, matrimonii vinctilis jam 

 colligata sit , ita ut exoriatur bigamia , nuptiae invalids sunt , quia erra- 

 tum in qualitate , quam , respectu habito naturae matrimonii , Pampbilce 

 inesse jure praesumere poteram. Quapropter, quum in nuptias sub facta 

 conditione consensum fuerit, si Pamphila sit innupta, deficiente con- 

 ditione, deficit consensus. Eadem de causa in L. 2. 16. ff. pro emt. , 

 invenimus, emtionem cum furioso, qui sanae mentis putabatur, initam 

 esse nullam (1). 



66. Etiamsi vero error circa res vel personas pactum interdum 

 vitiet, ille tamen paciscentium , cujus consensus errore destruitur , non 

 usque impune recedit a coritractu ; sed potius respiciendum , an error 

 ejus potuerit superari , nee ne : priori casu , culpose vel saltern impru- 

 denter egit, adeoque ad damnum et interesse, alteri culpa sua illatum, 

 praestandum tenetur. Si, putans me cum illustri quodam architecto con- 

 trahere, cum uno ex discipulis ejus pactus sim, et nullis mediis adhibi- 

 tis, ut comperiam, an non in persona erraverim, patiar, ut discipulus ille 

 ichnographiae et exstructioni aedificii mei invigilet, perspecto postea er- 

 rore, a contractu recedere mihi non licet, nisi discipulum ilium indem- 

 nem praestem. 



Sed si error ineus vinci non potuerit, impune a pacto recedam. Jure 

 enim Naturali non teneor ad resarciendum damnum , quod alter ex facto 

 mihi nori imputando patitur. 



Quod si uterque paciscens in errore culposo versatus sit, culpa per 

 culpam compensatur, et neuter damni sua culpa percept! resarcitionem 

 expostulare potest (2). 



(1) Conf. Can. un. cans. 29. quaest. prima. Deuteroii. 22. N. 21. Huber. tit. ff. de 

 sponsal. 17. Merlin, rep. voce erreur. 



(2) Pothier, 1. c. part i. cap. i. art. 3. i. 11 19. 



