(45) 



67- Solet et hoc disceptari, an error impellens, quern vocant, sen is, 

 qui ii M inn alterurave e paciscentibus ad pactum ineuiidum comtuovil , 

 consensum tollat, adeoque conventionem. In primis, si causa impellens 

 talis fuerit, qua; ab altero cognosceretur, vel saltern cognosci deberel , 

 nulla erit conventio, si deficiat causa. Sic douatio propter nuptias cor- 

 mil , si mi pi in- 11011 sequantur. 



Si vero causa impellens a contrahente nee cognosceretur, nee cognosci 

 deberet, distinctione respondendum est: quod si enim ilium, quocum 

 I lin-liis sum, motivi sive causa? me ad contrahendum impellentis conscium 

 reddiderim, sicque voluerim, ut conventionis effectus a veritate motivi, 

 tamquam a conditione penderet, nulla erit conventio, si deficiat condilio. 

 Contra, si pure et simpliciter pactum iniverim, nulla hujus motivi mea- 

 lione facta, conventio efFectus suos exseret, licet postea elucescat, i'alsam 

 I'uisse causam. Exemplo haec clariora fient : 



Si falso nuncio didicerim, equos meos mortuos esse, et hac sola ratione 

 impulsus alios equos emerim ab eo, qui neque a me, neque ab alio cau- 

 sam, cur emerem, audiverat, valebit emtio et, pracstatione nondum facta, 

 ad implendum contractum adigi potero, licet ante consummatam vendi- 

 tionem falsitatem nuncii cognoverim. Namque qui contrahunt, de ob- 

 jecto tantum pacti con venire debent, haudquaquam vero inquirere, cur 

 alter pacisci velit. Prseterea , si aliud obtineret , semper paciscentes a 

 pacto resilire possent, sub specie, causam bane illamve, cur contraxerint, 

 defecisse, adeoque pactum nullum esse. 



Quod si tamen in exemplo mox alia to emtor dixerit, se alios emere 

 equos, sub conditione, si verum sit, proprios equos periisse , tune deficiente 

 conditione , collabetur pactum. Distinctionem illam admittunt plurinu 

 Juris Naturae doctores, inter quos etiam Puffendorfius. Hujus tamen auc- 

 toris sententiae minime accedimus, ubi adjicit, emtorem, qui in postremo 

 exemplo venditorem causac impellentis participem fecerit, et postea 

 (iiiisam illam falsam cognoverit, teneri ad venditorem indemnem praes- 

 tandum, casu quo hie danmum quoddam ex non impleta venditione pa- 

 liiitur. Nam defectu conditionis, conventio prorsus evanescit et perinde 

 est, ac si nihil actum fuisset. Consequenter defectus implenda? venditionis 



