emtorem adstringere nequit ad damnum et interesse praestandum. Quod 

 nullum est, nullos eft'ectus producit (1). 



68 In dubio , an error tails sit, qui ad conventionem rescindendam 

 sufnciat, vim et efTectus suos exserit conventio et soli erraati nocet 

 error. Etenirn , qui pactum init, rerum statu non satis perspecto , nee 

 suflicienti notitia vel data vel comparata, is negligenter agit; sibi itaque 

 imputet, quod damnum negligentia contraxerit (2). 



69. Notatu quoque dignum , pacti validitatem ex capite erroris impug- 

 naturum teneri ad probandum , sese revera errasse. Quicumque enim 

 tiontrahit, necessarias sibi ad pactum ineundum comparare debet cogni- 

 tiones ; si id neglexerit , sibi imputet ; inquirere non teneor, num allqr id 

 oraiserit, sed jure potius suppono , con trail en ti rerum statum perspec- 

 tum esse, verbo, eum non errare. Si igitur hanc legitimam praesumtio- 

 nem destruere velit, sese revera errasse probare debet (3). 



70. Animadvertendum denique, pactum errore nullum ratum haberi 

 posse, non tantum expresse, sed etiam tacite; puta, is qui in contra- 

 liendo erravit, si errore perspecto silentium teneat, tacite pactum appro- 

 bat. V. g. si loco Titiae Caiam ignarus duxerim, nuptisc, uti vidimus, 

 nullac sunt. Si tamen errorem exuerim, Caiamque pro uxore custodire, 

 quam a pac'to recedere maluerim, silentio meo tacitam prioris conven- 

 tioiiis ratibabitionem denotarem , quum alioquin silentium meum Caise 

 uocivum foret. Temporis autem spatium, intra quod errans silere debeat, 

 ut pristinum pactum tacite approbare videatur, solo jure positive definiri 

 potest. Sic art. 181. Cod. civ. statutum est, matrimonium, ex errore in 

 persona nullum, tacite ab errante approbari videri cobabitatione sex men- 

 sium, a tempore excussi erroris computandorum (4). 



71. 3 Sermone babito de errore proximum est, ut de dolo inquira- 

 mus. Dolum Labeo aptissime deflnit omnem calliditatem , fallaciam , 







(1) Gonf. Puffend. de J. N. et G. lib. 3. cap. G. n 7. Wolff, part. 3. J. N. 806. Del- 

 vincourt ad art. n3i. Idem. not. 5. pag. 118. torn. 2. Toullier, torn. 6. n 5g et 4o. 



(2) L. ao3. B. de Reg. Jur. Toullier, dr. civ. torn. 6. n 5j. Burlamaqui, edit, de Fe- 

 lice, torn. i. part. 2. p. 8. 



(3) Huber. tit. ff. de probation. , etc. 



(4) Couf Puffend. de J. N. elG. lib. 3. cap. 6. i4. Grot, de J. B. et P. lib. 2. cap. 11. 21. 



